آناتولی در آتش!

دیدارنیوز _ رضا قنبری*: رجب طیب اردوغان چند استان از جمله آنتالیا و آدانا را به علت حجم آتش سوزی، "مناطق فاجعه زده" اعلام کرده تا سطح امداد رسانی دولتی به آن‌ها به بالاترین حد برسد. شهر تاریخی و توریستی بدروم تخلیه شده و بسیاری از هتل‌های ساحل جنوبی کشور از پذیرش مسافر اجتناب می‌کنند. علیرغم تلاش ۲۱ هزار پرسنل امدادرسان و ۴۳۰۰ خودروی دولتی آتش همچنان زبانه می‌کشد و تا کنون هشت کشته و صد‌ها زخمی به جای گذاشته است. ترکیه به دلیل بافت جغرافیایی جنگلی، با آتش سوزی تابستانه بیگانه نیست اما، درگیری همزمان ۲۱ استان در محدوده‌ی چند هزار کیلومتر مربعی، تجربه تازه برای دولت است.

گرمای بی سابقه هوا، وزش باد و اهمال دولت در پشتیبانی از آتش نشان‌ها در روز‌های اول از دلایل گسترش حریق است. هر چند رسانه‌های دولتی و راستگرا از دست داشتن نیرو‌های پ‌ک‌ک در این حوادث خبر می‌دهند. ادعایی که با بیانیه گروهی به نام "بچه‌های آتش" Ateşin çocukları در توییتر تقویت شد. این گروه از هواداران کرد‌های سوری در ترکیه با ترسیم نقشه آتش سوزی ها، مسئولیت آن را برعهده گرفته و هدف خود را ضربه زدن به صنعت توریست ترکیه اعلام کرده اند. خبر‌ها از دستگیری دو عضو مرتبط با کرد‌های سوری در جنگل‌های غرب کشور هم در رسانه‌های غیر رسمی منتشر شده هر چند استانداری مانیسا در گفتگو با رسانه‌ها از تایید آن خودداری کرد.

فایل صوتی این یادداشت را بشنوید

دو هفته پیش آتش سوزی از جنگل‌های آنتالیا آغاز شد. دمای ۵۰ درجه هوا با شکستن رکورد ۶۰ ساله بر دامنه آتش افزود. نیرو‌های امدادرسان در روز‌های اول به دلیل فقدان هواپیما و بالگرد آتش نشان از دسترسی به عمق جنگل ناکام ماندند و آتش در عرض ۴۸ ساعت به وسیله باد از آدانا در جنوب شرق تا بدروم در جنوب غرب زبانه کشید. حدود صد نقطه در خط ساحلی و توریستی جنوب درگیر آتش شده و تخریب گلخانه‌های صنعتی و زمین‌های کشاورزی در برخی از مناطق، خسارات سنگینی به روستاییان زده است. کمبود نیرو‌های امدادی برای پوشش کل منطقه آسیب دیده و افزایش کانون‌های حریق، دولت را مجبور به استفاده از بخش‌های نظامی و کمک‌های مردمی کرده است. نیرو‌های ژاندارمری به وسیله پهپاد و ایست‌های بازرسی از ورود افراد غیر دولتی به جنگل‌ها خودداری کرده و سعی در شناسایی کانون‌های ابتدایی آتش‌سوزی دارند. ارتش در تخلیه شهر‌ها وخیریه‌های مردمی در تهیه آب و غذا برای آوارگان به میدان آمده اند. کشور‌های آذربایجان، روسیه و ایران هم ماشین و هواپیما‌های آتش نشان به ترکیه ارسال کرده اند. بسیج نیرو‌ها با حضور میدانی اردوغان، بینعلی ییلدریم Binali Yıldırım و مولوت چاووش اغلو Mevlüt Çavuşoğlu امداد رسانی را منسجم‌تر کرده و آرام آرام آتش در حال کنترل هستند. تعویق وام‌های صنعتی، کمک‌های بلاعوض به خانه و زمین‌های آسیب‌دیده برای تجهیز مجدد و ممنوعیت تغییر کاربری جنگل‌های سوخته از تصمیمات اولیه دولت برای جبران خسارت وارده است.

احزاب مخالف دولت اردوغان را به دلیل بی توجهی در امدادرسانی سرزنش می‌کنند. مرال آکشنر Meral Akşener دبیرکل حزب خوب iyi parti و صلاح التتین دمیرتاش Selahattin Demirtaş رئیس حزب جمهوری دموکراتیک خلق‌ها HDP در توییتر با اشاره به خسارت‌های زیست محیطی و اقتصادی این بحران، سهل انگاری دولت در تجهیز نیرو‌های امداد و آتش نشانان را عامل گسترش آن می‌دانند. چنانچه روزنامه سوزجو Sözcü از رسانه‌های مخالف دولت با تیتر "اردوغان ۲۱ هواپیما دارد و آتش نشانان یک هواپیما ندارند" به انتقاد از دولت پرداخت. از سوی دیگر حامیان دولت در آک پارتی و احزاب ملی گرا با گرفتن انگشت اتهام به سمت پ ک ک و دامن زدن به احساسات ملی گرایانه سعی در کاهش فشار بر دولت را دارند.

در کوچه و خیابان هم به نظر، استدلال تعمدی بودن آتش‌سوزی هوادار بیشتری دارد و این خبر خوبی برای رهبران عدالت و توسعه است. چنانکه در انتخابات شهرداری پیشین یکی از دلایل اصلی شکست ائتلاف اردوغان حمایت احزاب کرد از اکرم امام اوغلو شهردار کنونی استانبول بود و حالا پس از خبر دست داشتن پ ک ک در بحران اخیر، جدیدترین نظرسنجی‌ها از کاهش محبوبیت احزاب کرد در شهر‌های بزرگ خبر می‌دهد. روندی که ممکن است برای باقی ماندن اردوغان در کاخ ریاست جمهوری، چون معجزه‌ی از میان آتش باشد.

*روزنامه‌نگار و کارشناس مسائل ترکیه