سه هفته پس از آغاز اعتراضات در ایران، زندان اوین بار دیگر محل تجمع خانوادههایی شده است که یکی از اعضای خانوادهشان در بازداشت به سر میبرد.
دیدارنیوز: «علی صالحی»، دادستان عمومی و انقلاب تهران، اعلام آمار دقیق بازداشت شدگان را به «بعد از انجام تحقیقات کامل» ارجاع داده است، بنابراین فعلا خبری از تعداد بازداشتیها نیست. براساس گفتههای حاضران در بند زنان اوین، نزدیک به ۱۰۰ متهم فقط به سالن طبقه بالای این بند اضافه شدهاند؛ اتفاقی که سبب شده زیست زندانیان، دشوارتر شود؛ از صفهای طولانی مقابل فروشگاه زندان تا لغوشدن اعزامهای درمانی و بههمریختن برنامه ملاقاتهای حضوری زندانیان و خانوادههایشان.
«زهرا مینویی»، وکیل پایهیک دادگستری نیز میگوید شرایط حاکم بر جامعه بهترین موقعیت برای قوه قضائیه و سازمان زندانهاست تا از اشکال دیگر تبدیل حبس و سایر ظرفیتهای اجرای قانون استفاده کند. «شرق» برای پیگیری هرچه دقیقتر وضعیت سازمان زندانها بارها با رابط این سازمان تماس گرفت، اما پاسخی دریافت نکرد.
قطعی تلفنها
مادر یکی از زنان زندانی بند نسوان با اشاره به دشوارشدن زیست محبوسان قدیمیتر در پی افزایش بازداشتیهای اخیر، میگوید: «عزیزان ما در زندان همیشه تلاش میکنند زیستِ سلامتی برای خود مهیا کنند. تمام تمرکز آنها بر این است که با وجود تمام دشواریهای موجود روتین سالمی داشته باشند. اما هربار به نحوی این وضعیت به هم میخورد». او با توضیح وضعیت تماسها ادامه میدهد: «هفته گذشته که بهسختی میتوانستم صدای دخترم را بشنوم. شرایط تماس از بند زندان به این شکل است که یک فهرست زمانبندی وجود دارد و همه براساس آن از ساعت ۸ صبح تا ۹ شب میتوانند با شمارههایی که روی کارتهای تلفنشان ثبت شده است با ما تماس بگیرند. اما مسدودشدن خطوط تلفن باعث شده بود نتوانند در ساعتهای مشخصشده به ما دسترسی داشته باشند. مثلا دو روز پیاپی دخترم موفق نشده بود صدای ما را بشنود. حالا شما تصور کنید کشور در چه شرایطی است و او هم در زندان هیچ امکانی برای ارتباط با فضای بیرون و آزاد ندارد. همان یک تلفن را هم از دست بدهد. از این طرف هم ما از شدت نگرانی نمیدانستیم که باید چه کنیم. واقعا اوضاع دشواری بود و به همه ما اعضای خانوادههای زندانیان خیلی سخت گذشت».
صفهای طولانی خرید
ماجرای وصلنشدن تماسها البته محدود به یک خانواده نبود. همسر یکی دیگر از زندانیان بند زنان نیز با تأکید بر همین مشکل، میگوید معضلات این روزهای زندانیان فقط تماس تلفنی نیست: «در حال حاضر حدود ۱۵۰ زندانی در بند زنان حضور دارند. حدود ۵۰ نفر از قبل و ۱۰۰ نفری هم بعد از شلوغیهای اخیر اضافه شدهاند. هفته اول که تنها راه ارتباطی ما با خانوادههایمان، یعنی همان تماسهای تلفنی، به طور کلی به هم ریخته بود. حالا و بعد از گذشت یک هفته میتوانیم دوباره صدای عزیزانمان را بشنویم، اما مشکلات دیگری وجود دارد. مثلا فروشگاه بند که تا پیش از این باید به ۵۰ نفر جنس میفروخت، حالا باید پاسخگوی ۱۵۰ نفر باشد. نتیجه این میشود که همسرم به عنوان کسی که چند سال اخیر را در زندان گذارنده، هربار مقابل فروشگاه میرود و با صف طولانی از زندانیان مواجه میشود». او این را هم اضافه میکند که طبیعی است زندانیان تازه وارد نیاز بیشتری داشته باشند: «البته من به افرادی که بهتازگی وارد زندان شدهاند حق میدهم. طبعا آنهایی که ورودی جدید محسوب میشوند بیشتر از قدیمیها لازم دارند برای وضعیت تازهای که گرفتارش شدهاند، خرید کرده و مایحتاجشان را تأمین کنند. این مدیران زندان هستند که باید طبق شرایط جدید، امکانات را هم ارتقا دهند».
این روزها آمادهکردن غذای روزانه زندانیان در آشپزخانه هم سخت شده است. این را خواهر یکی از افرادی میگوید که به خاطر شرایط جسمی ویژهاش باید هر روز آشپزی کند: «خواهرم یک بیماری کبدی دارد و به همین دلیل باید مراقب تغذیهاش باشد؛ بنابراین ناچار است هر روز آشپزی کند. در روزهای اخیر، اما عملا امکان این کار وجود ندارد. کل بند زنان زندانی سیاسی یک آشپزخانه دارد. درحالیکه در بند قبلی دو آشپزخانه مجزا وجود داشت و اگرچه همان هم کوچک بود، اما باعث میشد افراد در دو بخش جدا بتوانند آشپزی کنند. اما شما تصور کنید که ۱۵۰ زندانی چطور میتوانند فقط در یک آشپزخانه غذای روزانه خودشان را تأمین کنند؟». جنگ ۱۲روزه و تخریب زندان اوین باعث شد زندانیان مرد به تهران بزرگ و زنان به قرچک اعزام شوند. حالا چند ماهی میشود که زندانیان سیاسی زن از قرچک به اوین بازگشتهاند و در بندی جدید روز و شب میگذرانند. طبق آنچه خود زندانیان توصیف کردهاند، این زندان دو طبقه دارد که در حال حاضر متهمان و بازداشتیهای جدید در طبقه بالای این بند ساکن شدهاند. یکی از زندانیان دراینباره میگوید: «طبق قانون ما هر هفته یک ملاقات کابینی و هر ماه هم یک بار ملاقات حضوری با خانوادههایمان داشتیم. بعضی هفتهها شلوغتر و بعضی هفتهها خلوتتر بود، اما این حق ما زندانیان است که طبق همین روند اعضای خانواده خودمان را ببینیم. اما این هفته در اتفاقی عجیب ناخودآگاه خبر دادند که فقط هفت نفر میتوانند به ملاقات حضوری بروند. خانوادهام طبق برنامه این هفته به ملاقات آمده بودند، اما وقتی که فهمیدیم نمیتوانیم ملاقات حضوری داشته باشیم و باید از کابین با هم دیدار کنیم، منصرف شدیم. در این دوران سخت که مردم شرایط خوبی ندارند و مدام از بیرون زندان خبرهای بد به گوش ما میرسد، دیدار با خانواده میتواند باعث دلگرمی هم ما و هم عزیزانمان شود. نمیدانم چرا چنین تصمیمی گرفته شده است.
به زندانیان قدیمی مرخصی بدهند
«زهرا مینویی»، وکیل پایهیک دادگستری هم با معرفی یکی از موکلانش که در شرایط اعزام درمانی بوده که حالا لغو شده است، میگوید: «یک موکل بالای ۶۰ سال دارم که شرایط جسمی خوبی ندارد. قرار بود اعزام درمانی داشته باشد و همه کارهایش هم انجام شده بود. پیش از شروع این اعتراضات باید اعزام میشد و حالا گفتهاند دیگر چنین امکانی وجود ندارد. از سوی دیگر، وقتی برای ابلاغ وکالت نامههایم به زندان تهران بزرگ مراجعه کردم، متوجه شدم بسیاری از ملاقاتهای زندانیان را کنسل کردهاند؛ چراکه باید پاسخگوی خانوادههای زندانیان جدید میبودند. این در شرایطی است که خانوادهها با صرف هزینه و زمان بسیار فراوان خودشان را از نقاط مختلف تهران به تهران میرسانند و وقتی متوجه میشوند که این امکان از آنها سلب شده است، فشار مضاعفی متحمل میشوند. در شرایطی که اوضاع حاکم بر جامعه و زیست مردم هم خاص است، چنین اتفاقاتی تأثیری دوچندان بر روان آنها میگذارد».
مینویی با اشاره به جنگ ۱۲روزه ادامه میدهد: «در تجربه جنگ ایران و اسرائیل ما شاهد آن بودیم که هم از زندانیان، هم مردم عادی، هم خانوادههایشان که برای ملاقات آمده بودند و هم کادر دولتی قربانی آتش جنگ شدند. در چنین شرایطی که بار دیگر اوضاع ملتهب است، چه خوب که بتوانیم فضا را امنتر کرده و از سایر ظرفیتهای قانونی استفاده کنیم».
این وکیل دادگستری با معرفی سایر اشکال اجرای احکام زندانیان در شرایط ویژه کنونی عنوان میکند: «سازمان زندانها و قوه قضائیه میتواند از تمهیدات متعددی برای مدیریت بهتر این فضا استفاده کند. به طور مثال، در حال حاضر زندانیان زیادی در بند زنان حضور دارند که از نظر قانونی میتوانند از اشکال دیگر تبدیل حبس بهره ببرند. شرایطی مثل مرخصی درمانی، مرخصی متصل به آزادی، آزادی مشروط، پابند الکترونیک و... از جمله این موارد هستند».
