علی باقری، فعال سیاسی و دبیرکل حزب عهد ایران ۳ عامل را به عنوان علل اصلی تبدیلشدن اعتراضات طبیعی به رفتارهای پرخاشگرانه در جامعه ایران برشمرد و به فقدان آموزش حزبی و تشکیلاتی در جامعه، نبود کارآزمودگی حاکمیت در مواجهه با اعتراضات و موج سواری اپوزیسیون برانداز به عنوان عوامل کلیدی اشاره کرد.
دیدارنیوز: دبیرکل حزب عهد ایران سه عامل را به عنوان علل اصلی تبدیل شدن اعتراضات طبیعی به رفتارهای پرخاشگرانه در جامعه ایران برشمرد و به فقدان آموزش حزبی و تشکیلاتی در جامعه، نبود کارآزمودگی حاکمیت در مواجهه با اعتراضات و موج سواری اپوزیسیون برانداز به عنوان عوامل کلیدی اشاره کرد.
علی باقری، فعال سیاسی و دبیرکل حزب عهد ایران در گفتوگو با ایلنا، در پاسخ به این سوال که از سال ۷۸ تا الان در وقایع ۸۸، ۹۶، ۹۷.۹۸، ۱۴۰۱ و امسال شاهد سیکل معیوب اعتراضات خیابانی و تبدیل اعتراضات به خشونت و سرکوب آن و آغاز روند بازداشتها و برگزاری دادگاهها بودیم، از نظر شما راهکار توقف این سیکل چیست؟ گفت: من سه عامل را برای این وضعیت موثر میبینم. یکی از این عوامل فقدان آموزش حزبی و تشکیلاتی در جامعه ایران است. جامعه ما هم قبل از انقلاب و هم بعد از انقلاب هیچ گاه فرصت برکشیده شدن به لحاظ آموزههای فعالیت جمعی، حزبی و تشکیلاتی را پیدا نکرده است. این آموزشها در واقع میتواند جامعه را به سمت اعلام نظرات در چهارچوب هنجارهای قانونی پیش ببرد.
حاکمیت در این سالها به هرگونه نقد و اعتراضی رویکرد امنیتی داده است
وی ادامه داد: تقریبا میتوان گفت که جامعه ایرانی هیچ وقت آموزشی را ندیده است لذا هرگونه اعتراض از ناحیه معترضان به سرعت نوعاً نه همیشه تبدیل به پرخاش و رفتارهای خارج از هنجار میشود، من دلیل آن را فقدان نهادهای نمایندگی در کشور و فقدان آموزشهای حزبی میدانم و این یکی از عواملی که است که موجب این موضوع میشود.
این فعال سیاسی اصلاحطلب گفت: عامل دوم که در این موضوع موثر است فقدان کارآزمودگی و به نوعی آموزش حاکمیت برای مواجهه با نقدها و اعتراضات است. یعنی همانطور که ما از ناحیه کف جامعه این مشکل را داریم، در ناحیه حاکمیت هم این مشکل وجود دارد. حاکمیت به هرگونه نقد و اعتراضی جنبه امنیتی و رویکرد امنیتی میدهد و در این سالها به آن داده است و در آن فاز و با نگاه امنیتی با آن مواجه میشود؛ لذا با انباشت مطالبات در جامعه روبهرو هستیم. انباشت مطالباتی که اگر در مراحل قبلتر در فضا و بستر آرامی هم از ناحیه معترضان و هم از ناحیه حاکمیت پذیرش میشد و حل میشد منجر به انباشت مطالبات مختلف نمیشد که راه به اعتراضات پرخاشگرانه پیش ببرد.
اپوزیسیون برانداز مترصد موج سواری از زمینههای اعتراضی طبیعی است که در جامعه وجود دارد
باقری ادامه داد: عامل سوم هم که در چند دهه گذشته میتوان گفت با شدت بیشتری به آن دو عامل اضافه شده است موج سواری اپوزیسیون برانداز است. اپوزیسیون برانداز نظام جمهوری اسلامی از آنجایی که خودش فاقد پایگاه اجتماعی برای مخاطب قراردادن تودههای مردم است مترصد استفاده و موج سواری از زمینههای اعتراضی طبیعی است که در جامعه وجود دارد.
وی تصریح کرد: به محض شکلگیری یک اعتراض اجتماعی اپوزیسیون خارج از کشور تلاش میکند که بر آن سوار شود و اهداف سیاسی خود را بر این مطالبات بار کند و طبیعتا، چون اپوزیسیون برانداز شکل اعتراضات را به سمت اعتراضات سیاسی و امنیتی در ارتباط با موجودیت نظام سیاسی کشور پیش میبرد و مصادره میکند، این هم عاملی است که به سرعت اعتراضات مسالمتآمیز حتی اعتراضاتی با رویکردهای غیرسیاسی را به سرعت تبدیل اعتراضات نسبت به ماهیت و اصل نظام سیاسی در کشور میکند. به نظر من این سه عامل در چند دهه گذشته هم افزایی داشته و باعث این پدیده ناهنجار تبدیل اعتراضات و انتقادات به رفتارهای خشونت بار و آسیبزننده به کلیت جامعه، مردم و کشور شده است.
در اعتراضات اخیر نزدیک به دو هفته با رواداری و آرامش مواجه بودیم
دبیرکل حزب عهد ایران درباره اینکه در این اعتراضات شاهد بودیم که از سوی دولت اعلام شد که اعتراضات را به رسمیت میشناسد آیا صرفا اعلام این موضع کافی است و میتواند به کاهش تنشهای اجتماعی کمک کند یا نیاز است اقدام دیگری هم در کنار این اعلام صورت بگیرد، گفت: رویکردی که این بار حاکمیت و به طور مشخص دولت نسبت به این اعتراضات اخیر داشت، انصافا باید پذیرفت یک گام مهم و روبه جلو در جهت اصلاح و ترمیم آن عامل دوم که پیش از این اشاره کردم، یعنی رویکرد امنیتی نگریستن به اعتراضات اجتماعی از ناحیه حاکمیت است. ما شاهد بودیم در اعتراضات اخیر نزدیک به دو هفته اعتراضات کوچک و بزرگی که شکل گرفت در جامعه با رواداری و آرامش مواجه شد.
باقری گفت: ما صحنههایی در اعتراضات اخیر دیدیم که انصافا شاید اولین بار بود که به چشم میآید هرچند شاید فراگیر نبود، اما نمونههایی بود که کمتر به چشم آمده بود که به طور مثال معترضان در خیابان شعار اعتراضی میدهند و نیروهای انتظامی در کنار آنها حرکت کرده و سعی میکنند که پوشش امنیتی برای این اعتراض ایجاد کنند این در فیلمهایی که در روزهای ابتدایی در فضای مجازی منتشر شد دیده میشد.
آموزش نیروهای امنیتی و انتظامی در مواجهه با بحرانهای شهری یک ترم خاص نیاز دارد
وی ادامه داد: همانطور که میدانید آموزش نیروهای امنیتی و انتظامی در مواجهه با بحرانها و شورشهای شهری یک ترم خاص در آموزشهای نهادهای امنیتی و انتظامی است. مواجهه با شورشهای شهری یا اعتراضات شهری کاملا جنسش متفاوت از دیگر مواجههای امنیتی و انتظامی است که هم آموزش خاص خود را میطلبد و هم ابزار و سختافزار خاصی را طلب میکند. من فکر میکنم تا رسیدن به این نقطه مطلوب ما فاصله داریم. ما همیشه حسرت میخوردیم که به طور مثال در فلان کشور اروپایی ماهها اعتراضات پردامنه حتی خشن در خیابانهای پایتخت آن کشور به وقوع میپیوندد و در نهایت به اندازه انگشتان یک دست تلفات انسانی دارد. اینها اتفاقی نیست در همان جوامع هم گروههای سوءاستفادهگر هستند، گروههایی که سعی میکنند دوز اعتراضات را بالا ببرند، اما آموزشها و ممارستها و حتی سختافزار مورد استفاده نیروهای انتظامی باعث میشود تلفات آنها پایین باشد.
این فعال سیاسی اصلاحطلب گفت: من فکر میکنم که گامهایی را در رواداری و خویشتنداری در مقابل اعتراضات برداشت منتها هنوز با نقطه مطلوب فاصله زیادی داریم و امیدوارم که در این جهت اقدامات قوی و پردامنه آموزشی صورت بگیرد و همچنین سختافزار لازم تهیه و اقدامات روانی برای نیروهای عملکننده انجام شود که نتیجه بهتری در آینده دیده شود.
رفتار معترضانه با رفتار تخریبگرایانه هم از نظر مردم عادی فاصله دارد
باقری در پاسخ به این سوال که آیا اساسا تفاوت یا تفکیکی بین "تجمع" و "اعتصاب" و "اغتشاش" در قوانین ایران وجود دارد، چه معیاری برای تفکیک اینها وجود دارد؟ گفت: به لحاظ قوانین به نظر میرسد خلاءهایی داریم در همین روزها مجلس وارد جزئیات طرح برگزاری تجمعات و راهپیماییهای سیاسی و اجتماعی شد. من ارزیابی از این طرح و لایحهای که در حال بررسی در مجلس است، ندارم و امیدوارم که با یک نگاه کارشناسی و منطقی این قانون به نهایت برسد اگر اینگونه شود میتواند بخشهایی از خلاءهایی که وجود دارد را پر کند.
این فعال سیاسی تاکید کرد: به نظر میرسد که خلاء اصلی، خلاء قانون نیست. به هر حال به شکل طبیعی و غریزی هم اگر قانون وجود نداشته باشد، رفتار معترضانه با رفتار تخریبگرایانه هم از نظر مردم عادی فاصله دارد و از موضوع نظری جدا کردن اینها از هم کار سختی نیست. حالا یک مرزهایی وجود دارد و اینها به هم نزدیک میشوند. به هر حال همان اعتراض در سایر کشورها هم هست و این اعتراض به دلیل عصبانیت معترضان و یا نیروهای عمل کننده میتواند در سایر کشورها هم جلوههایی از خشونت و تخریب داشته باشد و این اجتنابناپذیر است و این در کشورهای دیگر هم به چشم میآید.
وی ادامه داد: اما جلوههایی از تخریب و مواجهه خشونتآمیز توجیه ندارد و محرز است یعنی وقتی به اموال عمومی آسیب اساسی میرسد، خودروهای امداد از جمله آمبولانس و آتش نشانی مورد تعرض قرار میگیرد، اتومبیلهای شخصی مردم که در کنار خیابان پارک هستند و صاحبان آنجا حضور ندارد، به وسط خیابان کشیده میشود و به آتش کشیده میشود، اینها جلوههای قطعی خشونت و تخریب است و نمیشود اینها را پای عصبانیت جمع معترضان گذاشت.
باقری گفت: لذا به این موارد در هر منطقی با وجود قانون یا فقدان قانون اطلاق برخورد مخرب و خشونتآمیز داده میشود و در همه جای دنیا از طرف نیروهای عملکننده با آن مقابله میشود. حالا من اشاره به قتل و غارت و برخورد با سلاح سرد و گرم نکردم این موارد پرواضح است که در زمره رفتارهای خشونت آمیز قرار میگیرد اینها روشن است من فکر میکنم برای برطرف شدن این تداخل همان سه عاملی که در ابتدا اشاره کردم را باید لحاظ کنیم.
دبیرکل حزب عهد ایران تاکید کرد: تا جامعه معترض با الگوهای رفتاری هنجار و نرمال آشنا نشود یا برای نشان دادن اعتراضات از آن استفاده نکند، تجمعات مستعد تنش و درگیری و خشونت است، از آن طرف تا حاکمیت رواداری و سعه صدر خود را بالا نبرد و هر اعتراضی را به پای مقابله با اصل نظام و حاکمیت قرار دهد، هیچ اعتراضی پذیرفته نمیشود و نتیجه آن سرکوبها و فروخوردگیهای اجتماعی است. از اپوزیسیون خارج از کشور هم که نمیتوان انتظار رفتار هنجار و منطقی داشت او به هر حال به دنبال فروپاشی و سرگونی نظام سیاسی است و برای خودش حد و مرزی نمیشناسد. در همین رویدادهای اخیر هم دیدیم که برخی از سران اپوزیسیون رسما دعوت به خشونت کردند.
باقری گفت: بنابراین در عامل سوم نمیتوانیم انتظار رفتار عقلانی داشته باشیم. اما از دو عامل اول یعنی هم از جامعه و مردم و هم از حاکمیت این توقع را داریم که متوجه این موضوع باشند که هر اعتراضی در جامعه تا اطلاع ثانوی محل سوءاستفاده اپوزیسیون برانداز، تجزیهطلب و ایران ویرانکن است. اعتراض باید صورت بگیرد، اما این توجه باید وجود داشته باشد.
در جنبش مهسا بعد از چند روز به شکل خزندهای مطالبات دزدیده شد
وی در بخش دیگری ادامه داد: ما در جنبش مهسا هم این موضوع را داشتیم اصل اعتراض، یک اعتراض اجتماعی نسبت به یک سبک زندگی از سوی زنان بود، اما دیدیم که به سرعت شعارها و مطالبات این اعتراض به شکل خزندهای بعد از چند روز اول دزدیده شد یعنی هایجک شد و رنگ شعارهای براندازانه و خشونت بار گرفت؛ بنابراین معترضان باید مراقبت کنند هم در سطح مصادره شدن و منحرف شدن مطالبهای که برای آن به خیابان آمدهاند و هم ملاحظه رفتار معترضانه، هنجار و مدنی ابتدایی که به سرعت تبدیل به رفتارهای خشونتبار و تخریبگر، نشود.
نیروی انتظامی فقط وظیفه ندارد که تجمع را جمع و متفرق و از کف خیابان محو کند
دبیرکل حزب عهد ایران گفت: این توجه هم باید از ناحیه معترضان باشد و همچنین یکی از وظایف نیروهای تامینکننده امنیت و تامین اجتماعی ایجاد حاشیه امن برای اعتراضات قابل قبول و قابل پذیرش در جامعه است. نیروی انتظامی فقط این وظیفه را ندارد که تجمع را جمع کند و متفرق کند و از کف خیابان محو کند بلکه یکی از وظایف مهمش این است که در موضوعات اجتماعی که نقد و اعتراض باید در آن به رسمیت شناخته شود اصلا حافظ امنیت، جان مال و حیثیت معترضان باشد.
وی افزود: این نگاه دو طرفه یعنی این موضوعات که ریشه در آموزش و ممارست و تغییر نگرش دو طرف دارد؛ اگر رخ دهد امکان موجسواری را رفته رفته پایین میآورد و الا اگر اینگونه نشود تا اطلاع ثانوی هرگونه اعتراضی در شکل بگیرد با وجود این اپوزیسیون، اینها تماما مستعد این هستند که به یک عرصه و بحران ضد امنیتی برای تمامیت کشور تبدیل شوند.
همه افرادی که تحت تاثیر قرار گرفته و رفتار خشن داشتند هم شهروند ایران و فرزندان این آب و خاک هستند
باقری در بخش دیگری از صحبتهای خود درباره پیام سران قوا درباره برخورد از روی رأفت اسلامی و ملایمت با افرادی که برای اعتراض در خیابان حضور داشتند و بازداشت شدهاند، گفت: اولا ما باید توجه کنیم که همه اینها شهروند ایران و فرزندان این آب و خاک هستند باید نگاه ملی و انسانی در این زمینه داشت که همه اینها فرزندان این آب و خاک هستند حتی کسانی که تحت تاثیر قرار گرفتند و رفتار خشن از آنها سرزده است. من نشنیدم که بگویند عوامل غیرایرانی با هویت غیرایرانی در این زمینه نقش داشتند بنابراین این را باید بپذیریم که هرچقدر آسیب از هر طرف وارد میشود، آسیب به کلیت کشور و آسیب به فرزندان این آب و خاک و نیروی انسانی این کشور است.
پروژه کشتهسازی الزاما کف خیابان نیست و میتواند ابعاد عمیقتری داشته باشد
وی ادامه داد: واقعیتی هم وجود دارد و آن هم این است که این افراد ولو فرزندان این آب و خاک، اما مخل امنیت این کشور باشند وظیفه ذاتی حاکمیت و نهادهای نظم و امنیت این است و مطالبه ملی این است که مانع از این شوند که بخشهایی از جامعه حتی اگر گول خورده باشند نظم و امنیت جامعه را برهم بزنند و به سایر شهروندان آسیب بزنند، این هم یک واقعیتی است. نکته سوم هم این است که اگر ما تحلیل میکنیم که یکی از محورهای نگاه نیروهای ضدملی در این ماجراها کشتهسازی بوده است و به طور مکرر از رسانه ملی هم گفته میشود من هم به عنوان یک ناظر سیاسی بیرونی این تحلیل را تحلیل بیراهی نمیدانم و بهرههایی از حقیقت را حداقل دارد، اما اگر ما به این تحلیل اعتقاد داریم این کشتهسازی میتواند هم در کف خیابان با اعمال خشونت باشد هم میتواند با گذاشتن تلههایی برای حاکمیت باشد که بخشهایی هم در واقع نوع مجازاتهایی که اعمال میشود در واقع برآورنده آن پروژه کشتهسازی باشد، پروژه کشتهسازی الزاما کف خیابان نیست و میتواند ابعاد عمیقتری داشته باشد.
این فعال سیاسی گفت: همانطور که هوشمندانه در بیانیه سران سه قوه و به ویژه در بیانات رئیس جمهور بود من امید خیلی جدی دارم که ما این بار در مواجهه با افرادی که در صحنه تظاهرات اخیر دستگیر شدهاند و در حال گذراندن بازجویی هستند همانطور که در مواجهه با کف خیابان رفتار نسبتا مدنی را شاهد بودیم این تدبیر و دوراندیشی و نگاه انسانی نسبت به فرزندان این آب خاک باعث شود که نوع رفتار حقوقی و قضایی که با دستگیرشدگان اعمال میشود در نقطه بهینه قرار داشته باشد که از یک طرف برای مردم و کشور امنیتزا باشد و از یک نقطه دیگر شامل انصاف و عدالت و گذشت و نگاه رأفتآمیز نسبت به فرزندان این آب و خاک باشد.
