تیتر امروز

حضور زنان در ورزشگاه؛ از مجادله تا مناقشه سیاسی
دیدار در برنامه کنکاش بررسی کرد

حضور زنان در ورزشگاه؛ از مجادله تا مناقشه سیاسی

کنکاش در یکی دیگر از برنامه‌های خود به سراغ موضوع حضور زنان در ورزشگاه‌ها رفت و این موضوع را با یک روزنامه‌نگار ورزشی و یک جامعه‌شناس و هر دو از جامعه زنان بررسی کرد.
نامه مستقیمم غیرمستقیم به دستت خواهد رسید
افاضات اضافه

نامه مستقیمم غیرمستقیم به دستت خواهد رسید

عوام‌الملک پس از نامه‌های متعدد به حضرت مسعود و عدم دریافت پاسخ، این بار مسیر جدیدی را امتحان کرده که کاملا جوابگو و موفق خواهد بود؛ او قرار است نامه‌های مستقیمش را به شکل غیرمستقیم بفرستد تا...
سال بازگشت بزرگ و سقوط باورنکردنی/ ترامپ چطور برگشت و دلیل رفتن اسد چه بود؟
ویژه برنامه نوروزی دیدارنیوز با اجرای محمدرضا حیاتی؛ بررسی مهمترین اتفاقات سال ۱۴۰۳ (قسمت چهارم)

سال بازگشت بزرگ و سقوط باورنکردنی/ ترامپ چطور برگشت و دلیل رفتن اسد چه بود؟

این چهارمین قسمت از ویژه برنامه نوروزی ۱۴۰۴ دیدارنیوز با اجرای محمدرضا حیاتی است که به بررسی مهمترین اتفاقات سال ۱۴۰۳ می‌پردازد. در این برنامه بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید آمریکا و سقوط بشار...

ترانه «گنجشکک اشی‌مشی» سروده کیست؟

اینکه «گنجشگک اشی مشی» که بیشتر ما آن را با صدای فرهاد مهراد شنیده‌ایم، یک متل کازرونی است که حسن حاتمی آن را برای احمد شاملو می‌فرستد.

کد خبر: ۱۲۹۱۹۸
۱۳:۵۷ - ۱۹ ارديبهشت ۱۴۰۱

ترانه «گنجشکک اشی‌مشی» سروده کیست

دیدارنیوز ـ حسن حاتمی که سال ۱۳۹۵ در چنین روزی درگذشت، شاعری اهل کازرون بود و دستی هم در نثرنویسی و پژوهش داشت. او که در سال‌های سلطنت پهلوی اول متولد شده بود، نزدیک به ۸۲ سال عمر کرد و در یکی از بیمارستان‌های شهرش، کازرون از دنیا رفت.

دانش‌آموخته رشته زبان و ادبیات فارسی بود و درباره فرهنگ و آداب و رسوم و باور‌های مردم زادگاهش تحقیقات زیادی داشت. دلبسته سنت‌ها و جهان‌بینی کازرونی‌ها بود و در همین شهر هم به خاک سپرده شد. حتی ترانه «گنجشگک اشی‌مشی» که عمده شهرت حاتمی به آن برمی‌گردد نیز ریشه در همین دلبستگی داشت.

خبرگزاری ایسنا در انتشار خبر وفات حاتمی - به نقل از عباس سجادی - به این نکته اشاره کرده بود. اینکه «گنجشگک اشی مشی» که بیشتر ما آن را با صدای فرهاد مهراد شنیده‌ایم، یک متل کازرونی است که حسن حاتمی آن را برای احمد شاملو می‌فرستد و شاملو که آن زمان ظاهرا در «کیهان» بوده آن را با گویش تهرانی در سال ۱۳۴۰ منتشر می‌کند (شاملو آن زمان مدیریت مجله «کتاب هفته» را که نشریه‌ای از نشریات موسسه کیهان بود به عهده داشت).

سجادی می‌گفت «گنجشگک اشی‌مشی» به ده‌ها سال پیش از حاتمی برمی‌گردد و بسیاری از مردم فارس، پیش از آنکه به نام حاتمی - و به واسطه شاملو - به گوش همه مردم ایران برسد، این ترانه را شنیده بودند و می‌شناختند.

حتی صادق هدایت در یکی از نوشته‌هایش که به سال ۱۳۱۰ برمی‌گردد این ترانه را با اندکی تفاوت آورده است. ترانه «گنجشکک اشی‌مشی» در تاریخ فولک شیراز و کازرون ترانه‌ای انقلابی بوده که به گفته حاتمی، در گویش کازرونی مخفف «با شاه منشین» است.

گنجشگک اشی‌مشی، قصه پرنده کوچکی است که روزی یاقوتی از یاقوت‌های تاج شاه را می‌دزدد و برای بچه‌های خودش می‌برد، اما در راه بازگشت به خانه به پیرزنی فقیر برمی‌خورد و یاقوت را به او می‌بخشد. کمک به پیرزن و احساس رضایت از نجات انسانی درمانده از تنگنا، زندگی گنجشگک را دگرگون می‌کند.

او از آن پس جواهرات دیگری را از قصر شاه می‌دزدد و برای نیازمندان می‌برد و برای این که شناخته نشود، پیش از هر دزدی، خودش را در حوض نقاشی به رنگی دیگر درمی‌آورد:

«گنجشگک اشی مشی
لب بوم ما مشین
بارون میاد خیس می‌شی
برف میاد گوله می‌شی
میفتی تو حوض نقاشی
خیس می‌شی گوله می‌شی
میفتی تو حوض نقاشی
کی می‌گیره؟ فراش‌باشی
کی می‌کشه؟ قصاب‌باشی
کی می‌پزه؟ آشپزباشی
کی می‌خوره؟ حاکم‌باشی
گنجشگک اشی‌مشی
گنجشگک اشی‌مشی
لب بوم ما بشین
نگاه کن از اون بالا
چی می‌گذره توی حوض نقاشی
لب بوم ما دیگه بارون نمیاد
اگرم بیاد، خیس نمی‌شی
گنجشکک اشی‌مشی
خیس نمی‌شی، گوله نمی‌شی
دیگه نمیفتی تو حوض نقاشی...

البته حاتمی خودش را سراینده این متل می‌دانست و به نوشته مهدی شعبانی در سایت کازرونی‌ها، به شاملو برای ویرایش متل و تغییر گویش و بعد هم چاپ آن معترض بود.

نیز ناگفته نماند حاتمی سال‌های زیادی از زندگی‌اش را به تدریس گذراند و در لباس آموزگاری نیز به اهالی کازرون خدمت کرد. اواخر عمر را به کتابفروشی گذراند و سرانجام بر اثر ابتلا به عفونت ریوی، چشم از جهان فروبست.»

منبع: اعتماد
برچسب ها: ادبیات ایران
ارسال نظرات
نام:
ایمیل:
نظر:
بنر شرکت هفت الماس صفحات خبر
رپورتاژ تریبون صفحه داخلی