گفت‌وگوی "دیدارنیوز" با حسن دانایی‌فر؛ بخش پایانی

دانایی‎فر به‌عنوان مشاور معاون اول رئیس‌جمهوری و دبیر ستاد توسعه روابط اقتصادی ایران، صادرات را بهترین گزینه برای نجات شرایط اقتصادی امروز کشور می‌داند و معتقد است ما چاره‎ای غیر از این نداریم. در این شرایط حداقل در سال ۱۳۹۸ می‎توانیم به بالای ۶۰ میلیارد دلار صادرات برسیم، اما نیاز به تلاش دارد.

کد خبر: ۲۲۶۸۴
۱۲:۰۳ - ۱۱ فروردين ۱۳۹۸
دیدارنیوزـ پرستو بهرامی‌راد/ رسول شکوهی: در بخش اول گفت‌وگو با حسن دانایی‌فر دیدگاه‌های او را درباره سیاست‌های کلان آمریکا و جمهوری اسلامی ایران بررسی کردیم و همچنین بر نقش ایران در تحولات منطقه نگاهی داشتیم. دانایی‎فر به‌عنوان مشاور معاون اول رئیس‌جمهوری و دبیر ستاد توسعه روابط اقتصادی ایران، صادرات را بهترین گزینه برای نجات شرایط اقتصادی امروز کشور می‌داند. سفیر سابق ایران در عراق در این گفت‌وگو سعی دارد از نقشی که ایران در منطقه بازی می‌کند صحبت کند و علل عدم اعتماد ایران به آمریکا را تشریح کند.

در ادامه قسمت دوم گفت‌وگو دیدارنیوز با حسن دانایی‌فر را بخوانید:
 
 
 
 
 
 

شما راجع به مذاکراتی که در عراق با آمریکا داشتیم و به بن‎بست رسید، صحبت کردید. آیا بعد از سقوط موصل، بهترین فرصت نبود که با آمریکا مذاکرات گسترده اتفاق بیفتد که دست از سر منطقه بردارند و با ایران به یک توافق درستی برسند. چون به مرور ما به برجام رسیدیم و با هم دست دادیم. شاید با یک توافق درست، این تنش‌ها در منطقه کم می‌شد.
 
دانایی‌فر: اگر برجام را نداشتیم اکنون حرف زدن و پاسخ به این سؤالات سخت بود. فقط می‎خواستیم بگوییم امنیت ملی، فوق همه چیز است و من می‎گفتم ۴۰۰ هزار نفر بیخ گوش ماست و ما نباید دست روی دست بگذاریم. این حرف‌ها نیز مخاطب خودش را دارد و نمی‎توانیم دوره این حرف‎ها را تمام شده در نظر بگیریم. ملت ما یک تنه در طول تاریخ ایستاده و هجوم‎های زیادی را تحمل کرده است.

با وجود اینکه دیدگاه‎های مخالف جدی در برجام وجود داشت، اما نظام برجام را پذیرفت. تصور کنید اگر ترامپ از برجام بیرون نرفته بود، ما مشکلی داشتیم؟ ترامپ گفت «حاضر نیستم با ایران سر یک میز بنشینم، ایران نباید با ما معامله کند و من باید به او بگویم چه کند»، آیا ملت ایران این را می‎پذیرد؟! حرف ترامپ این بود که ما به آن‌ها امتیاز داده‌ایم. خب معامله همین است، شما یک چیزی می‌دهید و یک چیزی می‌گیرید. اگر معامله نیست ذلت‌نامه است. اگر ترامپ از برجام بیرون نرفته بود مشکلی نداشتیم. ترامپ می‌گوید آقای اوباما و تیمش به آمریکا اهانت کرده اند و ما قبول نداریم؛ لذا ما از برجام خارج می‎شویم. اتفاقاً عده‎ای دوست دارند ایران از برجام خارج شود، اما ما خارج نمی‎شویم. اما صبر ایران اندازه‎ای دارد و در زمان مناسب تصمیم‎گیری لازم انجام می‎شود. اما اینکه شما به اتفاق موصل اشاره کردید، من به یاد ندارم آمریکایی‌ها کوچکترین حرفی یا رفتاری از خود بروز داده باشند. آمریکایی‌ها متکبرتر از این هستند که ما تصور می‌کنیم.
 
در سال ۱۳۸۶ شما جزو تیمی بودید که قرار بود برای امنیت بغداد با آمریکا مذاکره کند، حتی آنجا هم برای مذاکره نیامدند؟

دانایی‌فر: ما سه دور مذاکره کردیم و قول دادند، اما به تعهداتشان عمل نکردند. مقام معظم رهبری هم فرمودند ما برای مصلحت عراق مذاکره می‌کنیم، اما به تعهداتشان عمل نکردند. مگر آمریکایی‌ها به عراقی‎ها که در زمینه موافقت‌نامه همکاری طولانی مدت، تعهد دادند، اجرا کردند؟ من ۶ ماه قبل از سقوط موصل به آقای مالکی گفتم موصل به زودی سقوط می‎کند. گفت من فکر نمی‎کنم و گفت که چرا آمریکایی‎ها این را نمی‎گویند و شما فقط به ما می‎گویید. من گفتم مشکل اینجاست که این‌ها خودشان جزو این توطئه هستند. گفتم ما اسناد و اطلاعات داریم. همان روزی که موصل سقوط کرد ما دیگر یک تیم مشترک با دوستان بودیم. آنجا شخصی بود که مدام اخبار می‎آورد، من گفتم این رابط CIA است و همه اخبارش راجع به سقوط مناطق مختلف بود. من گفتم این‌ها جنگ روانی علیه شما راه انداخته‎اند.
 
اگر ترامپ از برجام خارج نشده بود قطعاً این مشکلات ایجاد نمی‎شد. ما تا امروز خویشتن‎داری کرده‎ایم باز هم خویشتن‎داری خواهیم کرد؛ لذا آن‌ها بازی یک طرفه می‎خواهند و این مسئله ممکن نیست.

از زمان اوباما گفته می‎شود ایران یک سری پرونده در عراق دارد و می‎خواهند در مورد آنها مذاکره کنند. منظورشان چیست؟
 
دانایی‌فر: من نمی‌دانم منظور آنها چیست، اگر شما اخبار بیشتری دارید بدهید وگرنه ما این را همین الان به عراقی‎ها گفته‎ایم که اصلاً علاقه‎مند نیستیم که عراق صحنه درگیری ما با آمریکا باشد. چون اصلاً مصلحت ما نیست که عراق محل نزاع، درگیری بین ما و آمریکا باشد ولی آمریکایی‎ها اصرار دارند که عراق را به صحنه درگیری بین ما و خودشان تبدیل کنند. این نه به مصلحت ماست و نه عراق و نه آمریکایی‌ها.

شما تمام حضور ایران در منطقه را در قالب پروژه امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران تعریف می‌کنید. آیا بهتر نیست این پروژه امنیت ملی را با مفاهیم جدید امنیت ملی گره بزنیم؟ در شرایطی که شکاف‌های اجتماعی و سیاسی زیادی وجود دارد، شرایط را به سمتی ببریم که پروژه امنیت ملی را عام‎تر تعریف کنیم تا شکاف بین سیاست داخلی و سیاست خارجی ایجاد نشود؟
 
دانایی‌فر: اول باید تفاهم کنیم تعریف عام و خاص امنیت ملی چیست؟ منافع ملی و امنیت ملی تقریباً همیشه ثابت است، ابزار می‌تواند متفاوت باشد. به دست آوردن آن و حفظ کردن آن می‎تواند با تکنیک‎ها و تاکتیک‌ها متفاوت باشد. اما حفظ امنیت ملی مؤلفه‎های به هم پیوسته است که باید به همه آن مؤلفه‎ها توجه کرد و ما نمی‎توانیم به بخشی از آن اهتمام بورزیم و بخش دیگر را رها کنیم. باید مدیران و برنامه‌ریزان ما به‌خصوص در بخش اقتصادی بتوانند یک هماهنگی و همخوانی در همه زمینه‌های امنیت ملی داشته باشند، اما معنای آن نیست که از یکی غافل شویم. نه از آن طرف مرز و نه از این طرف مرز نباید غافل شد. ما باید تلاش بیشتری کنیم، متناسب با فشار‌هایی که هست یک کار دقیق‎تری کنیم. شاید کسی از من بپرسد چرا با آن پیشینه‎ام به کار اقتصادی آمده‎ام؟ دلیلش همان نگرانی است که شما دارید. چون این موضوع از دغدغه‎های جدی ذهنی من است. یکی از راه‎های اصلی برون‎رفت ما از این بحران امروز، صادرات ماست. من اعتقاد دارم ظرفیت صادرات این کشور در همین شرایط فعلی ۱۲۰ میلیارد دلار در سال است. صادرات ایران به عراق در سال ۲۰۱۸ رتبه اول را به دست آورد. می‎دانید که ۹۸ درصد صادرات منهای برق و گاز از صادرات محصولات خصوصی است. امسال هم پیش‎بینی می‌کنیم حداقل ۸.۵ میلیارد دلار شود و بیش از ۳۰ درصد افزایش صادرات به عراق داشته باشیم، ۹۸ درصد آن صادرات خصوصی است که به تولید ملی ما خیلی کمک می‎کند. امروز عراق در آستانه ورود به سازندگی و بازسازی است و حداقل برآورد‌هایی که تاکنون صورت گرفته است ۳۰۰ میلیارد دلار است.
 
 
مصلحت ما نیست که عراق محل نزاع ما و آمریکا باشد/ اگر ترامپ از برجام بیرون نرفته بود مشکلی نداشتیم/ یکی از راه‎های اصلی برون‎رفت ما از بحران امروز صادرات است
 

یعنی ایران قرار است به بازسازی عراق ورود کند؟
 
دانایی‌فر: عراق بازار خوبی است. به این صورت نیست که کمک کنیم، بخش خصوصی که مجانی به کسی چیزی نمی‎دهد.

 شما فردا را چگونه می‌بینید؟ فردای پیش رو و فرداهای دورتر.
 
دانایی‌فر: از این وضعی که اکنون داریم بدتر نخواهد شد. سال ۹۸ سالی است که نیاز به تلاش‌های بیشتری داریم. ما در پایان سال ۹۸ انتظار داریم که از خیلی از مشکلات عبور کنیم.

حتی از نظر اقتصادی؟
 
دانایی‌فر: منظور من از نظر اقتصادی است. از نظر سیاسی ما تاثیرگذار هستیم. اگر تاثیرگذار نبودیم در پرونده‌ها، معنایش این است که خنثی‌اید و خاصیتی ندارید. عراق و سوریه می توانند برای رشد اقتصادی ما مفید باشند. من اعتقاد دارم همین کشورهای پیرامونی برای رشد اقتصادی ما کافی است.

فکر می‌کنید با شرایط حاضر با ما همکاری کنند؟
 
دانایی‌فر: ترکیه کار می‌کند. عراق نیز در حال حاضر با ما کار می‎کند و مانعی وجود ندارد و سوریه هم مشکلی ندارد.

سر تحریم آمریکا العبادی یک صحبتی کرده بود...
 
دانایی‌فر: شما باید ببینید نخست‌وزیر فعلی عراق چه می‎گوید. من استدعا دارم در خطاب به صحبت سیاسی که ترامپ کرد همه صحبت‎های عراقی‎ها را بخوانید و نه اینکه یک صحبت را برجسته کنید. در ارتباط با مسائل اقتصادی، آمریکایی‎ها اصرار کردند که عراق رابطه اقتصادی خود را با ایران قطع کند، اما عراق اعلام کرد ما نمی‎توانیم. ۴۰ درصد انرژی ما از ایران تأمین می‎شود. در سلیمانیه کنسول آمریکا جلسه گذاشت و اصرار کرد که رابطه باید قطع شود و عراق گفت ۷۳ درصد نیازمندی‎های یومیه ما از باشماق و مرز پرویز خان و این مناطق تامین می‎شود، ما نمی‎توانیم قطع کنیم. اگر جایگزینی دارید اقدام کنید. همین حرفی که آقای اردوغان زد و گفت من نمی‎توانم به خاطر دیدگاه‌های یک کشور، مردم‌مان را زمستان در سرما نگاه دارم، نشان از همین مسائل دارد. نمی‌خواهم بگویم کشور‌های پیرامون ما بدون مشکل است و سیستم بانکی ما بدون مشکل کار می‌کند، اما به این صورت نیست که ما را زمین‎گیر کنند. ما می‎توانیم در بازار عراق، سوریه، ترکیه، افغانستان، پاکستان، آذربایجان و ترکمنستان حضور داشته باشیم.

یعنی راهبرد دولت روحانی در سال ۱۳۹۸ را در منطقه اینگونه می‌بینید که وارد مسائل اقتصادی بشود؟
دانایی‌فر: بله. شما فرمایشات رئیس‌جمهور را در این روز‌ها رصد می‌کنید عمدتاً بحث‎های اقتصادی است. ما چاره‎ای غیر از این نداریم. حتی به نظر من یک فرصت است و ما در این شرایط حداقل در سال ۱۳۹۸ می‎توانیم به بالای ۶۰ میلیارد دلار صادرات برسیم، اما نیاز به تلاش دارد. در مجموع خیلی از ظرفیت‎های ما زیر ۲۰ درصد کار می‎کند، خیلی از ظرفیت‌ها که نیاز به مواد اولیه از خارج هم ندارد. من فکر می‎کنم از این مرحله سخت می‎توانیم تا حد زیادی در سال ۹۸ عبور کنیم. ضمن اینکه بحث‎های سیاسی هم وجود دارد، اینکه طرف مقابل ما چقدر می‌تواند تحمل کند و حوادث احتمالی که در خصوص مسائل داخلی خودشان است و مسائل و مشکلاتشان تا چه حد است و به هر حال آن‌ها هم مسائل خود را دارند. اینگونه نیست که آن‌ها قدرت‌های مطلقی باشند که هر چه بگویند انجام می‎شود؛ تجربه ۴۰ سال گذشته و تجربه تحمیل بعضی از شبه دولت‎ها به این‌ها مثل طالبان، نشان از این شرایط دارد. مگر نه اینکه آن‌ها طالبان را تروریست می‌دانستند، اما کوتاه آمدند. آیا طالبان تسلیم شد یا آمریکا؟ در حقیقت هر دو کوتاه آمدند. آن‌ها طالبان را قبول نداشتند، جریان طالبان به‌عنوان اهانت به یک فرد بود، ولی تسلیم شدند و در حال مذاکره با آن‌ها هستند. ما نیز از اینکه امنیت در افغانستان به‌وجود بیاید استقبال می‎کنیم. اما آیا در سایه این مذاکرات، امنیت ایجاد می‎شود یا نه، این محل تردید است.

دیدارنیوز: از وقتی که گذاشتید ممنونیم.
 
ارسال نظرات
نام:
ایمیل:
* نظر:
گفتگو
یادداشت
پربازدیدها
پربحث ترین ها
آخرین اخبار
عکس
بشنوید
فیلم