
اکثراً ما میشنویم در مقالات و کنگرهها، سرطان زیاد شده است. این بیان اشتباه است، زیرا ما آمار دقیقی از تعداد افرادی که سرطان دارند نداریم. ما چند درصد از سرطانهای کشورمان را ثبت میکنیم؟ فقط ۵۰ الی ۶۰ درصد سرطانها ثبت میشود و ۴۰ درصد اصلا ثبت نمیشود. یعنی در واقع آماری وجود ندارد؛ بنابراین اینکه ما اعلام کنیم این سرطان زیاد شده یا نشده است بسته به بازار جهانی آن دارد و باید در دنیا نگاه کنیم.
دیدارنیوز – پرستو بهرامیراد: چهارم فوریه، روز جهانی سرطان انتخاب شده است. این روز به منظور افزایش آگاهی مردم نسبت به سرطان، نحوه پیشگیری و برخورد با آن نام گذاری شده است. سرطان یکی از بیماریهای شایع در جهان است که میتواند منجر به مرگ شود.
در واقع روز جهانی سرطان، بخشی از برنامه جهانی مبارزه با سرطان است که اولین بار در پاریس و در روز چهارم فوریه سال ۲۰۰۰ در نیوملنیوم برگزار شد. این مراسم به منظور ایجاد هماهنگی بین محققان، متخصصان سلامت، بیماران، دولتمردان، صنعتگران و بهورزان برای مبارزه با سرطان بود. UICC اولین روز جهانی سرطان را در سال ۲۰۰۶ سازماندهی نمود.
سرطان سینه یکی از شایعترین سرطانها در بین زنان ایرانی است و به دلیل ناآگاهی و وحشت از این بیماری، بسیاری از افراد، در زمان لازم برای پیشگیری و مداوا مراجعه نمیکنند. دیدارنیوز به مناسبت روز جهانی سرطان با دکتر علی عبداللهی، فوق تخصص جراحی پستان و عضو کالج بین المللی جراحان آمریکا به گفتوگو پرداخته است.
در ادامه مشروح این گفتوگو را میخوانید:
دیدارنیوز: ۴ فوریه که به عنوان روز سرطان نامگذاری شده است آیا میتواند به آگاهیرسانی کمک کند و ترس مردم از سرطان را کاهش دهد؟
علی عبداللهی: واقعیت این است که مردم را در کشور ما از سرطان ترساندهاند، حتی در سریالهای صداوسیما هم وقتی میخواهند به یکدیگر هشدار بدهند میگویند تو غده سرطانی هستی و باید از بین بروی. سرطان یک بیماری است و این که یک روز را علامت قرمز بزنیم و همه مردم را بترسانیم، اینطور نیست. نباید برای مردم حساسیت را بیش از این کرد. سرطان یک بیماری قابل درمان و دربسیاری از موارد نیز قابل پیشگیری است، اما با ترسی که ایجاد شده است بسیاری از افراد، حاضر نیستند به درمان بپردازند و یا حتی تست سرطان بدهند.
دیدارنیوز: سرطان به چه صورتی در بدن شکل میگیرد و گسترش مییابد؟
عبداللهی: لغت سرطان ریشه عربی دارد و به معنی هشتپا است. در طب قدیم، بیماریهایی وجود داشت که مانند زخم در بدن بروز پیدا میکرد، اما اگر برمیداشتند پخش میشد و معتقد بودند که این زخمها را نباید دست بزنند. اما امروزه به این رسیدهاند که سرطان یک بیماری است و مانند هزاران بیماری دیگر، قابل درمان است. یکسری از سرطانها پیشگیری دارند و یکسری از سرطانها پیشگیری ندارند. به عنوان مثال، سرطان خون پیشگیری ندارد اما سرطان پستان و سرطان روده بزرگ، پیشگیری دارد. عمدتاً برنامه نیز باید به گونهای باشد که پیشگیری، اولویت باشد.
دیدارنیوز: چه عواملی باعث ایجاد سرطان میشود؟
عبداللهی: در سرطانهای مختلف فرق دارد. سرطان، یک نوع آنارشی سلولی است. ما میپرسیم که مهاجرت در یک کشور چه زمانی اتفاق میافتد؟ جوابش این است زمانی که کشور دچار جنگ، گرسنگی و... بشود؛ عدهای تصمیم می گیرند که از این منطقه مهاجرت کنند. در بدن نیز بعضی از بافتها اگر دچار کمخونی، کمبود اکسیژن و کم غذایی شوند، سلولها مجبور به مهاجرت میشوند؛ یعنی از قسمتی به قسمت دیگری میروند. یا بعضی از سلولها در تکثیرشان دچار مشکل میشوند، مثل وقتی که سلولهای روده گوارش، تعداد زیادی در ماه تولید شوند، دقیقاً مانند دستگاه کپی عمل میکند؛ زمانی که تعداد زیادی کاغذ چاپ بکنید، شانس این که کاغذهایی چاپ بشود که بدون تصویر یا نوشته باشد بیشتر است. پس همانطور که اشاره شد، سرطان به علل مختلف مانند کم خونی، اکسیژن کم، کم غذایی و ضربات متعدد ایجاد میشود.
اگر بدن به طور متوالی تحت تاثیر استروژن باشد و تحت تاثیر پروژسترون نباشد، ریلکسیشن سلولی ایجاد نمیشود. خانمهایی که باردار نمیشوند و یا شیر نمیدهند، سلولهایشان حالت اینویژن پیدا میکنند. اینویژ یعنی غذایش کم است و به جای دیگر، تهاجم میکند یا اکسیژناش کم است و خاصیت تهاجمی پیدا میکند. هر جایی که تولید سلول بیشتر باشد و بیشتر در معرض فضای بیرون باشد، احتمال سرطان بیشتر است. برای مثال پوست سر، بیشتر در معرض سرطان است تا پوست زیر بغل، زیرا پوست سر بیشتر در معرض آفتاب است.
بنابراین برای بعضی سرطانها عوامل کارسینوژن(سرطان زا) وجود دارد. برای ریه، نیکوتین میتواند کارسینوژن باشد و ایجاد سرطان بکند. از زمانی که استفاده از فست فود بیشتر شده، سرطان گوارش بیشتر شده است. هر چه سبزیجات، بیشتر استفاده شود، تماس سلول با مواد کارسینوژن کمتر میشود و سرطان روده گوارش کمتر. ایجاد سرطان کاملاً بستگی به عوامل دارد.
دیدارنیوز: نقش وراثت در ایجاد سلول سرطانی به چه صورت است؟ آیا وراثت نقش پررنگی در ایجاد سرطان بازی میکند؟
عبداللهی: بعضی میگویند سرطان پستان، ارثی است؛ اما اثبات شده ۵ درصد سرطانهای پستان، ارثی است و ۹۵ درصد علل محیطی دارد؛ بنابراین اصلاً اینطور نیست که اکثر سرطانها ارثی هستند. اگر در خانوادهای سرطان روده گوارش وجود داشته باشد احتمال شانس گرفتن افراد دیگر ۲ درصد بیشتر است و ۹۸ درصد، علت محیطی است. بسیاری از افراد فکر میکنند چون پدر یا مادرشان سرطان داشته است پس آنها هم میگیرند، در صورتی که ارث، درصد کمی میتواند تاثیر داشته باشد.
دیدارنیوز: چه عواملی باعث سرطان پستان میشود؟
عبداللهی: چند عامل وجود دارد. هر چقدر سن یائسگی دیرتر و سن شروع قاعدگی زودتر باشد احتمال سرطان سینه کمتر است. تعداد فرزندان و شیر دادن از دیگر عوامل است. در زمان فرزندآوری و شیر دادن، بدن در معرض پروژسترون قرار میگیرد، به همین دلیل، شانس سرطان سینه کمتر میشود. به بعضی از سرطانها میگویند «استروژن دیپندنت» مانند سرطان سینه، سرطان سرویکس. آمار این نوع از سرطان با بچه دار شدن و شیردادن کاهش مییابد.
دیدارنیوز: در زنانی که سرطان رحم دارند، احتمال گرفتن سرطان سینه نیز وجود دارد؟
عبداللهی: به بعضی از سرطانها میگویند «تریپلریسک» یا «دبلریسک». در حقیقت به این معنا است که اگر کسی سرطان تخمدان بگیرد شانس سرطان رحم و سینه اش بیشتر است. اگر سرطان سینه بگیرد سرطان رحم و تخمدان درصدش بالا میرود. در حقیقت بعضی سرطانها به هورمون وابسته است و بعضی سرطانها به هورمون وابسته نیست؛ مثلاً سرطان پستان، تخمدان، رحم و سرویکس به هورمون وابسته است. اما سرطان پوست، ریه و معده به هورمون وابسته نیست.
دیدارنیوز: ماموگرافی و آزمایش سالانه به چه صورتی باید انجام شود؟ چه سنی باید برای تست سرطان سینه مراجعه کرد؟
عبداللهی: امری به نام غربالگری وجود دارد. در زمانهای قدیم در بنّایی و ساختمانسازی، ریگهای کوچک را مورد استفاده قرار می دادند و ریگهای بزرگ را جدا می کردند تا داخل ماسه نرود، به این عمل، غربالگری میگفتند. غربالگری سرطان هم به این معنا است که در یک سیستم بزرگ، بتوانید در کمترین زمان، سرطانها را تشخیص بدهید و پیشگیری کنید.
سوال این است که غربالگری در چه سنی باید اتفاق بیافتد؟ باید گفت بستگی دارد که آن سرطان در چه سنی شایع است. مثلاً یک دختر ۲۰ ساله نیازی به غربالگری برای سرطان سینه ندارد. خانمهای ۳۵ الی ۵۵ سال باید غربالگری برای سرطان سینه انجام دهند. خانمهای بالای ۷۰ سال نیزغربالگری برای سرطان پستان احتیاج ندارند. برای سرطان گوارش نیز بالای ۴۰ سال را میگویند که کولونوسکوپی کنید. در مجموع، غربالگری بستگی دارد به اینکه در چه سنی سرطان مد نظر شایع باشد.
در واقع، قوانین را انجمنهای سرطان دنیا نوشتهاند، اما اشتباه ما اینجاست که میگوییم فلان دکتر یا فلان پرفسور گفته است در کشور ما این کار صورت گیرد، در صورتی که برای سرطانهای شایع در دنیا برنامهریزی شده است و با آمارهای بسیاری به نتایجی رسیدهاند. ما تنها کاری که میتوانیم بکنیم، به علت آمارهای بالایی که آنها داشتند عین دستورات آنها را پیاده کنیم. یعنی به عنوان مثال، سالانه مراکز سرطان تمام دنیا جمع میشوند و در اصطلاح، گایدلاین(دستورالعمل) مینویسند، بنابراین ارتباطی به نظر این دکتر و آن دکتر ندارد. گایدلاینهای سرطان را در هر سال چاپ میکنند و اعلام میکنند که در آخرین گایدلاینها زنان بالای ۳۵ سال تا ۵۵ سال باید غربالگری کنند. حال به وسیله ماموگرافی یا سونوگرافی و.... بنابراین سلیقه ای نیست. این چیزی است که دنیا رویش توافق دارد. به عبارت دیگر، مثل داروی شیمی درمانی. داروی شیمی درمانی سلیقه ای نیست. فرمولش مشخص است و طبق آن فرمول، جلو می روند.
دیدارنیوز: آمار سرطان سینه در ۴۰ سال گذشته بالا رفته است؟
عبداللهی: اکثراً ما میشنویم در مقالات و کنگرهها که می گویند سرطان زیاد شده است. این بیان اشتباه است، زیرا ما آمار دقیقی از تعداد افرادی که سرطان دارند نداریم. ما چند درصد از سرطانهای کشورمان را ثبت میمیکنیم؟ فقط ۵۰ الی ۶۰ درصد سرطانها ثبت میشود و ۴۰ درصد اصلا ثبت نمیشود. یعنی در واقع آماری وجود ندارد؛ بنابراین اینکه ما اعلام کنیم این سرطان زیاد شده یا نشده است بسته به بازار جهانی آن دارد و باید در دنیا نگاه کنیم.
در دنیا سرطان سینه روبه افزایش است. چرا؟ به دلیل مواد غذایی هورمونی که باعث شده است استفاده از هورمون روز به روز بیشتر شود. ما یک مرتبه میگوییم آمار سرطان سینه در کشور بالا رفته است، در صورتیکه این آمار جهانی است. در مجموع باید بگویم که آمار سرطان سینه افزایش یافته است.
دیدارنیوز: تغذیه بر سرطان چه تاثیری دارد؟
عبداللهی: تغذیه جزئی از زندگی ماست. ملاک خرید ما در تغذیه چیست؟ وقتی میرویم مرغ تهیه کنیم، میگوییم دو کیلو مرغ میخواهم، پس ملاک شما کیلو است. همین موضوع باعث میشود در تمام مرغداریها، پودر هورمونی استفاده شود. مرغ در عرض دو هفته میتواند به دو الی سه کیلو برسد و مرغها هرمونی میشوند. البته این شرایط برای گوشت گوسفند، گاو و ماهی نیز به همین صورت است. یک اصطلاحی از قدیم گفتهاند که از کوزه همان برون تراود که در اوست، ما وقتی گوشت یخ زده و هورمونی استفاده میکنیم، خود را در معرض سرطان قرار میدهیم. در حقیقت با مصرف هورمون، شانس سرطانهای «هورمون دیپندنت» در بدن بالا میرود.
دیدارنیوز: طب سنتی و اسلامی که بسیار در جامعه رایج شده است میتواند در درمان سرطان تاثیری داشته باشد؟
عبداللهی: در چین با طب سوزنی، افراد را بیهوش میکنند و جراحی انجام میدهند. در واقع، چیزی را که نمیدانیم نمیتوانیم نفی کنیم. ما روی این قسمت آگاهی نداریم و باید کارشناسان آن رشته نظر دهند. در مورد سرطان پستان، راههای بسیاری برای پیشگیری و غربالگری وجود دارد. مشکل این است که فکر میکنیم ما اولین بار گل بابونه را کشف کردیم و یا ما اولین بار خواص سنجد را کشف کردیم، در صورتی که حدود ۵ هزار سال پیش در یونان برای درمانهای بسیاری از بیماریها، طب سنتی استفاده میشده است ولی میزان اثر بخشی آن مشخص است. امروزه برای درمان سرطان، استفاده از داروهای سنتی توصیه نشده است. اگر فردی ادعا کند باید ادعای خودش را اثبات کند که چنین چیزی وجود دارد. شاید برای یک بیمار، بعد از بهبود بنا بر دلایلی او را وصل کنیم که از داروهای سنتی استفاده کند ولی از میزان اثر بخشی داروهای سنتی در سرطانها تا به حال کسی ادعایی نکرده است.
دیدارنیوز: آیا محصولات تراریخته برای بدن مضر است و سرطانزا به حساب میآید؟
عبداللهی: این موضوع در دنیا اثبات شده است که چیزهایی که دوبار یا سه بار استفاده میشود و در چرخه طبیعت وارد میشود و دوباره استفاده میشود اثرات منفی بسیاری دارد. چندی پیش یکی از دوستان بیان کرد که می دانید اگر پوست پرتقال را بکنید و آب آن را بگیرید، اولا آب میوه حالت کفی دارد و دوما به هیچ وجه تلخ نیست. اما وقتی با پوست، آب میوه گرفته میشود احساس میشود که اسیدش بالاست. این موضوع بارها اثبات شده است که بسیاری از این کودهای شیمیایی و سمومی که در پرورش میوهها استفاده میشود در پوست میوه جمع میگردد. بنابراین دیگر آن زمانی که میگفتند پوست سیب و دیگر میوهها را بخورید گذشت. محصولات تراریخته نیز سرطانزا است. نگرانیها از حذف این محصولات این است که پشت این جریان، کارخانهای وجود دارد و با تعطیل کردن آن، مشکلات اقتصادی ایجاد میشود. اما کسی نمیگوید تعطیل کنند، همه میگویند مواد اضافهشونده به محصولات حذف شود. چگونه شما به مواد اضافه شونده میگویید مجاز؟
دیدارنیوز: مواد افزودنی هم سرطانزا هستند؟
عبداللهی: در تمام تبلیغات صداوسیما با هدف درآمدزایی، مواد صنعتی تبلیغ میشود. از سوی دیگر، در جایگاه مربیان تیم های فوتبال در جام ملتهای آسیا، یک کوکاکولا و توپ فوتبال قرار دادهاند، در صورتی که در مورد کوکاکولا اثبات شده است که مواد شکری و قندی برای ورزش سم است. اما وقتی اسپانسر بازیها یک شرکت نوشابه است مجبور به پذیرش این تبلیغات هستند. ولی واقعیت این است که تمام مواد افزودنی مجاز، غیرمجاز است. در کشورهای خارجی به این مواد میگویند مواد افزودنی، اما در کشور ما نام مواد مجازگرفته است. افزودنی که نمیتواند مجاز باشد!
ادامه دارد...