دیدارنیوز: قیمت گوشت در سالهای اخیر با نوسانات قابلتوجهی همراه بوده و پس از حذف ارز ترجیحی، این نوسانات شدت بیشتری پیدا کرده است. در حالی که برخی کارشناسان، حذف ارز ترجیحی را اقدامی ضروری و مثبت در مسیر اصلاح سیاستهای حمایتی میدانند، گروهی دیگر این سیاست را یکی از عوامل مؤثر در افزایش هزینه تولید و جهش قیمت گوشت ارزیابی میکنند. این موضوع همچنان محل اختلاف نظر در میان فعالان و کارشناسان این حوزه است.
بازار گوشت قرمز در سالهای اخیر با نوسانات قیمتی متعددی روبهرو بوده است؛ نوساناتی که بخشی از آن به تغییر سیاستهای ارزی و بخشی دیگر به شرایط تولید، واردات و هزینههای زنجیره تأمین بازمیگردد. پس از حذف ارز ترجیحی، روند قیمتها با تغییرات بیشتری همراه شد و همین موضوع، توجه فعالان بازار و کارشناسان را به آثار این سیاست بر بازار گوشت جلب کرد.
در این میان، دیدگاههای متفاوتی درباره پیامدهای حذف ارز ترجیحی مطرح میشود. برخی کارشناسان این سیاست را در چارچوب اصلاح نظام حمایتی ارزیابی میکنند و برخی دیگر، آن را یکی از عوامل مؤثر بر افزایش هزینهها و فشار بر تولید و بازار مصرف میدانند.
منصور پوریان، رئیس شورای تأمین دام کشور، با اشاره به وضعیت واردات گوشت در دوران تخصیص ارز ترجیحی به تجارتنیوز گفت: در دورهای که گوشت گرم با ارز ترجیحی ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان وارد کشور میشد، قیمت آن در بازار مصرف در محدوده ۳۷۰ تا ۳۸۰ هزار تومان قرار داشت و این گوشتها بهصورت لاشه گرم از طریق شبکه توزیع عرضه میشد.
وی با تأکید بر اینکه ارز ترجیحی صرفا به گوشت گرم اختصاص داشت، افزود: گوشتهای منجمد وارداتی از جمله گوشت برزیلی و هندی، مشمول ارز ترجیحی نبودند و با ارزهای ترکیبی تأمین میشدند. بهعنوان نمونه، گوشت منجمد برزیلی ابتدا با قیمت حدود ۲۸۵ هزار تومان و سپس ۳۵۰ هزار تومان به دست مصرفکننده میرسید و قیمت نهایی آن در بازار به حدود ۴۰۰ تا ۴۲۰ هزار تومان بود.
حذف ارز ترجیحی قیمت گوشت را جهشی کرد
پوریان با اشاره به پیامدهای حذف ارز ترجیحی از واردات گوشت عنوان کرد: پس از حذف ارز ترجیحی و جایگزینی آن با ارزهای مبادلهای، قیمتها بهصورت ناگهانی افزایش پیدا کرد. امروز گوشت برزیلی در مبدا حدود پنج دلار و اندکی بیشتر قیمت دارد و با احتساب هزینههای جانبی، قیمت تمامشده آن به حدود ۶۱۰ هزار تومان میرسد.
زمانی که نرخ ارز در محدوده ۱۱۰ هزار تومان قرار دارد، طبیعی است که گوشت وارداتی نتواند با قیمتهای پایین به بازار برسد
او با طرح این موضوع که انتظار کاهش قیمت در چنین شرایطی واقعبینانه نیست، تصریح کرد: زمانی که نرخ ارز در محدوده ۱۱۰ هزار تومان قرار دارد، طبیعی است که گوشت وارداتی نتواند با قیمتهای پایین به بازار برسد، چراکه پس از ورود به کشور، هزینههایی مانند حملونقل، نگهداری در سردخانه و سایر هزینههای جانبی نیز به آن اضافه میشود.
گوشت وارداتی با ارز آزاد ارزان نمیشود
رئیس شورای تأمین دام با اشاره به واردات گوشت از کشورهای دیگر تشریح کرد: در حال حاضر گوشت وارداتی از پاکستان نیز با قیمتی در حدود پنج دلار خریداری میشود که این واردات با ارز آزاد انجام میگیرد. در چنین شرایطی حذف ارز ترجیحی بهطور مستقیم بر قیمت تمامشده و قیمت مصرفکننده اثر میگذارد.
حذف ارز ترجیحی اثر منفی مستقیمی بر حوزه تولید دارد و تولید را بیمعنا میکند
وی با هشدار نسبت به تبعات این سیاست برای تولید داخلی اظهار کرد: حذف ارز ترجیحی، اثر منفی مستقیمی بر حوزه تولید دارد و تولید را بیمعنا میکند. بسیاری از تولیدکنندگان اعلام میکنند با وجود صرف هزینههای چند صد میلیون تومانی، ادامه تولید با شرایط فعلی دیگر صرفه اقتصادی ندارد.
بیتوجهی به تولید زنجیره را از کار میاندازد
پوریان با تأکید بر ضرورت حمایت از تولیدکننده بیان کرد: ارزهای حمایتی و ترجیحی که با هدف پشتیبانی از تولید در نظر گرفته میشوند، نقش کلیدی در پایداری تولید دارند. هر زمان که قیمت تمامشده تولید کاهش یابد، تولید افزایش پیدا میکند و در نهایت قیمتها نیز بهصورت طبیعی تعدیل میشوند.
رئیس شورای تأمین دام کشور ادامه داد: اگر ابتدای زنجیره تولید رها شود و حمایت صرفا به انتهای زنجیره منتقل شود، به دلیل بالا بودن هزینهها در مبدا، این حمایت در انتها نیز کارایی لازم را نخواهد داشت و مصرفکننده نهایی هم بهدرستی پوشش داده نمیشود.
تغییر سیاست ارزی، تولیدکنندگان خرد را حذف کرد
پوریان با اشاره به تغییر سیاستهای ارزی در حوزه کالاهای اساسی توضیح داد: تغییر نرخ ارز ترجیحی از ۴۲۰۰ تومان به ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان، هرچند با هدف اصلاح سیاستهای حمایتی انجام شد، اما پیامدهای منفی قابل توجهی در بخش تولید دام و گوشت بهجا گذاشت.
وی افزود: پرداخت یارانه در انتهای زنجیره، هزینه تولید را بهشدت افزایش داد و باعث شد بخش بزرگی از تولیدکنندگان خرد، بهویژه دامداران کوچک، تولیدات خانگی و روستایی، از چرخه تولید خارج شوند.
افزایش هزینهها دامداری را غیراقتصادی کرد
رئیس شورای تأمین دام کشور با اشاره به ماهیت سرمایهبر دامداری بهویژه در بخش پرواربندی، گفت: دامدار باید برای یک بازه زمانی طولانی هزینههای مستمر را تحمل کند تا در نهایت محصول خود را به بازار عرضه کند، اما با افزایش شدید هزینهها، امکان تأمین این سرمایه برای بسیاری از تولیدکنندگان از بین رفته است.
وی با اشاره به تفاوت دامداری شیری و گوشتی تصریح کرد: در دامداری شیری فروش روزانه وجود دارد، اما در تولید گوساله گوشتی، دامدار باید حدود ۹ ماه هزینههای مستمر را تحمل کند و در چنین شرایطی انگیزهای برای ادامه تولید باقی نمیماند.
شوک ارزی بازار گوشت را ملتهب کرد
پوریان با اشاره به روند افزایش قیمت گوشت اظهار کرد: افزایش قیمتها از زمانی آغاز شد که سیاست تخصیص ارز تغییر کرد و همزمان عواملی مانند مالیات بر ارزش افزوده نیز به این بخش اضافه شد. در دورهای که گوشت وارداتی با ارز ترجیحی یا ارز ترکیبی وارد میشد، بازار از ثبات نسبی برخوردار بود.
او افزود: دام زنده گوساله که پیشتر در محدوده ۱۶۰ تا ۱۷۰ هزار تومان معامله میشد، اکنون به حدود ۴۰۰ هزار تومان رسیده و قیمت گوشت وارداتی نیز به ارقام ۷۰۰ تا ۸۰۰ هزار تومان نزدیک شده است.
خطای سیاستی در مبدا قیمتها را جهش داد
رئیس شورای تأمین دام کشور با اشاره به نقش واردات در بازار گوشت تأکید کرد: واردات هیچگاه تأمینکننده کل نیاز بازار نبوده و تنها بخشی از تقاضا را پوشش میدهد، اما اثر قیمتی آن بر کل بازار بسیار قابل توجه است.
وی در پایان خاطرنشان کرد: ریشه اصلی گرانیها در مبدا شکل گرفت. اگر در ابتدای زنجیره تولید، محاسبات دقیقتری انجام میشد، این سطح از افزایش قیمت رخ نمیداد و هر تصمیم نادرست در مبدا، مستقیم تولید، بازار و سفره مردم را تحت تأثیر قرار میدهد.
