یک فعال سیاسی و استاد باسابقه دانشگاه در گفتوگویی با دیدار، معتقد است که اعتراضات دیماه قابل پیشبینی بوده و نباید ریشه آن را صرفا اقتصادی قلمداد کرد. وی همچنین به تاکید بر این باور است که جامعه پس از وقایع دیماه یک شوک جدی روحی به سر میبرد.
دیدارنیوز _ محمد جعفری: غلامرضا ظریفیان از چهرههای شاخص سپهر سیاست در ایران بوده که همواره تحلیلهای عمیقی از مناسبات ارائه کرده و ناظران و صاحبنظران را به واکاوی موضوعات به شکل کارشناسی دعوت کرده است. اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ از جمله وقایع تلخی است که بدون تردید، بررسی ابعاد آن، نیازمند بررسیهای دقیق و جامع بوده و نمیتوان صرفا به مانند گذشته با برچسبهایی نظیر اغتشاش و امثال آن از کنار مسئله عبور کرد و البته، امید حصول به نتیجه هم داشت!
نمیتوان صرفا ریشه این اعتراضات را اقتصادی دانست
معاون وزیر علوم در دولت اصلاحات و استاد بازنشسته دانشگاه تهران در همین ارتباط در گفتوگویی با دیدارنیوز، ضمن اشاره به وضعیت کنونی حاکم بر جامعه ایران، اظهار داشت: در اعتراضات دیماه به جامعه یک شوک سنگین روحی وارد شد. اعتراضاتی که البته، رقم خوردن آن را حداقل پس از جنگ دوازده روزه و کمی بعد از آن، میشد پیشبینی کرد. چرا که جامعه درگیر یک سری مشکلات عدیدهای بود که شکل هیبریدی داشت و با مشکلاتی در حوزههای اجتماعی، فرهنگی و دیگر حوزهها روبهرو بود و نمیشد، صرفا ریشه این اعتراضات را اقتصادی دانست.
وی افزود: قابل پیشبینی بود که ما با نوعی اعتراض در جامعه ایران روبهرو باشیم. طبیعی است که آغازگر این اعتراضات به دلیل جدی بودن شکافهای اقتصادی از حوزههای اقتصادی و بازار باشد. دامنه و گستردگی و نهایتا خشونتی که به دلایل متعدد در این اعتراضات شاهد بودیم، جامعه ما را با یک شوک جدی روبهرو کرد. حداقل، گزارشی که به شکل رسمی-خارج از روایتهای دیگری درباره تعداد جان باختگان این وقایع-منتشر شد، حکایت از این داشت که این خشونت در چه حد زایدالوصفی رخ داده و این مسئله جامعه را با یک شوک روحی، روانی روبهرو کرده است.
وزارت علوم برای بررسی این وضعیت، حتما واکاوی ماجرا را فراتر از فضای دانشگاهی انجام دهد
ظریفیان، تصریح کرد: بررسی ابعاد این قضیه توسط رئیس جمهور به وزارت علوم و دانشگاهها سپرده شده-هرچند که به نظر من، کار خوبی است-اما فکر میکنم که وزارت علوم برای بررسی این وضعیت، حتما واکاوی ماجرا را فراتر از فضای دانشگاهی انجام دهد. چرا که بخشهای اجتماعی و انضمامی آن باید در گفتوگو با اقشار مختلف، جریانهای گوناگون و اصناف متعدد دنبال شود تا شاهد بررسی دقیق و علمی این مسئله باشیم.
نسل جوان، بخش اعظمی از این اعتراضات را به خود اختصاص داده بود
معاون وزیر علوم در دولت اصلاحات، همچنین اشارهای هم به نقش دانشگاه در وقایع دیماه داشت و یادآور شد: دانشگاه به دلیل اینکه در واپسین روزهای اعتراضات در آستانه تعطیلات امتحانات قرار داشت و الان هم هنوز دانشجو به دانشگاه برنگشته که بتوان درباره دانشگاه و دانشجو نظر روشنی داد. طبق گزارشات، نسل جوان بخش اعظمی از این اعتراضات را به خود اختصاص داده که البته به نظر میرسد که نسبت دانشآموزان به دانشجویان در این واقعه، حدود یک به ۵ تا ۶ بوده است. دانشگاه در حال امتحانات در مقاطع مختلف تحصیلی است. بنابراین، ارزیابی از فضای دانشگاه را باید به بازگشت دانشجویان به دانشگاه منوط کرد تا بتوانیم شاهد پیمایش دقیقی از آتمسفر دانشگاه باشیم.
این استاد پیشین تاریخ دانشگاه تهران، همچنین خاطرنشان کرد: مشخص اینکه این، ما حداقل در دو دهه اخیر با تعدادی از اعتراضات بزرگ روبهرو بودیم. بعد از هر اعتراضی هم بسیاری از محققان، جامعهشناسان، مردمشناسان، اقتصاددانان، اهالی رسانه، تحلیلگران بینالملل و صاحبنظران حوزههای مختلف همواره هشدار دادند که ما با چه مسائلی روبهرو هستیم. این کارشناسان، همیشه با صراحت هم گفتند که اگر ما بخواهیم با مسائل جدید جامعه با شیوههای قدیمی روبهرو شویم، مسئله را حل نکردیم، بلکه پرونده آن را به گونهای بستیم. همین صاحبنظران، باز هشدار دادند که اگر مسئله را با توجه به شکافهای جامعه، ناکارآمدیهای عرصه حکمرانی و دیگر مسائل بررسی نکنیم، این شکافها افزوده شده و اعتراضات جدیتر و فربهتر خواهد شد.
ظریفیان، ادامه داد: شاید بیش از هزاران تحلیل، حرف و ارزیابی از این جنس از سوی صاحبنظران در اعتراضات پیشین ارائه شده و به تعبیر مولوی؛ صد نامه فرستادم، صد راه نشان دادم/ یا نامه نمیخوانی یا راه نمیدانی! متاسفانه برخی، اعتراضات را در فروکش کردن و بعدش هم آخیش گفتن خودشان میبینند! اما توجه ندارند که با این نگاه، مداوم فواصل اعتراضات کم و کمتر و هزینههای آن بیشتر و بیشتر میشود. حداقل این بار با این ابعادی که این مسئله رخ داده، نظام حکمرانی ما باید حتما در رویهها، سیاستها، رویکردها و نحوه روبهرو شدن با نسل جوان تغییرات جدی را در دستور کار خود قرار دهند.
با نگاه به مردم خودمان، راه را بر هر طمع دیگری ببندیم
این فعال سیاسی، عنوان داشت: آنچه مورد مطالبه جامعه بوده، صرفا نیازهای آن نیست. بلکه مردم در کنارهای خود، خواستههایی دارند که به آنها معنا میبخشد. برخی فکر میکنند، صرفا تامین برخی از نیازها، مسئله حل خواهد شد و از این رو به خواستهها کمتر توجه میکنند. قطعا اسرائیل و آمریکا از شکافهای جامعه حداکثر استفاده را میکنند و در آن تردیدی نیست. اما باید به هشدارهای کارشناسان و صاحبنظران توجه جدی کرده و با نگاه به مردم خودمان، راه را بر هر طمع دیگری ببندیم.
وی در پایان نیز، یادآور شد: در روایتها و طنزهای ادبیات ما، نقل است که «روزی ملانصرالدین، مشغول گشتن به دنبال چیزی در حیاط منزل بود. از او پرسیدند که دنبال چه میگردی؟ ملا گفت که به دنبال دانه تسبیحم هستم. گفتند؛ آن را در کجا گم کردی؟ گفت؛ در اتاق! گفتند؛ چرا در حیاط دنبال آن میگردی؟ گفت؛ چون این جا روشنتر است!» گاهی مسائل ما در جای دیگری است و حل آن را در جای دیگری جستوجو میکنیم.
