رحمن قهرمانپور در یادداشتی با عنوان «کمپین رسانهای ترامپ» در دنیای اقتصاد نوشت: در موارد مشابه از مداخله آمریکا در امور داخلی دیگر کشورها، مانند ونزوئلا، عراق و سوریه، شاهد بودیم که سیاست اصلی آمریکا تلاش برای تضعیف دولت و ایجاد دولتی در حال ورشکستگی بود تا بتواند هزینههای ضربه نظامی یا سیاسی را برای کاخ سفید کاهش دهد. از قرار معلوم، درباره ایران هم سیاست مشابهی در حال پیگیری است، البته با توجه به مختصات خاص کشورمان.
دیدارنیوز _ رحمن قهرمانپور*:
به نظر میرسد در طول اعتراضات اخیر، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا و مقامات سیاسی و نظامی واشنگتن درصدد هستند که فشارها علیه تهران را تشدید کنند. در موارد مشابه از مداخله آمریکا در امور داخلی دیگر کشورها، مانند ونزوئلا، عراق و سوریه، شاهد بودیم که سیاست اصلی آمریکا تلاش برای تضعیف دولت و ایجاد دولتی در حال ورشکستگی بود تا بتواند هزینههای ضربه نظامی یا سیاسی را برای کاخ سفید کاهش دهد. از قرار معلوم، درباره ایران هم سیاست مشابهی در حال پیگیری است، البته با توجه به مختصات خاص کشورمان.
بعد از حملات ماه ژوئن، اکنون شاهد آن هستیم که ترامپ از این سخن میگوید که اکنون تمامی گزینهها در قبال ایران روی میز است. به نظر میرسد کاخ سفید در حال بررسی جدی اقداماتی علیه ایران است و طبیعتا در این مساله هم منافع اسرائیل را مدنظر دارد و هم اعتبارش را در سطح بینالمللی. دولت آمریکا برای حفظ وجهه خود در سطح جهانی باید دستاویزی حقوقی برای اقدام علیه ایران پیدا کند. در زمینه ونزوئلا شاهد آن بودیم که بهانه واشنگتن بحث قاچاق مواد مخدر و کوکائین به آمریکا بود. چنین به نظر میرسد که در زمینه ایران دستاویز مذکور ادعای نقض حقوق بشر در اعتراضات اخیر باشد و از قرار معلوم درحالحاضر کاخ سفید روی این مساله مانور میدهد.
این احتمال وجود دارد که ترامپ مساله حقوق بشر را به نوعی اولتیماتوم برای دولت ایران بدل کند. در موضوع ونزوئلا نیز شاهد بودیم که ترامپ اقدام مشابهی را انجام داده و نوعی اولتیماتوم برای نیکولاس مادورو، رئیسجمهور این کشور، تعیین کرد و بعد دست به اقدام نظامی علیه کاراکاس زد. اظهارات اخیر ترامپ و گزارشهای رسانهای ظن روی آوردن کاخ سفید به منطق مشابه در قبال ایران را تشدید میکند. رسانهها اخیرا گزارش دادهاند که دولت ترامپ در حال بررسی گزینهها در قبال ایران است. در همین رابطه، پولیتیکو گزارش داده که ترامپ ۱۳ژانویه گزارش دستگاههای ذیربط درباره «واکنشهای احتمالی به ایران» را دریافت میکند.
پولیتیکو مدعی شده که گزینههایی که به ترامپ ارائه میشود از حملات هدفمند در داخل ایران تا حملات تهاجمی سایبری را شامل خواهد شد. درعینحال، باید در نظر گرفت که فعلا نشانهای دال بر اینکه ایالات متحده درحالحاضر برنامهای برای حمله نظامی گسترده علیه ایران داشته باشد به چشم نمیخورد. به بیان دیگر، استقرار نیروهای آمریکا در منطقه بهشکلی نبوده که ظن گزینه نظامی گسترده را علیه ایران تقویت کند. اما چهبسا کاخ سفید در پی اقدام نظامی محدود علیه ایران باشد. باید تاکید کرد که مواضع و برنامههای اسرائیل در این زمینه با آمریکا تفاوت دارد. در هر صورت، میتوان گفت که نشانه روشنی از احتمال وقوع یک عملیات بزرگ از سوی آمریکا علیه ایران وجود ندارد.
احتمال دیگر البته این بوده که کاخ سفید دست به اقدام نظامی محدود و ضربتی علیه ایران بزند. چنین سناریویی نیز بعید به نظر میرسد، چراکه اقداماتی از این دست نیازمند الزاماتی است که درحالحاضر دست یازیدن به آنها چندان منطقی به نظر نمیرسد. ضمنا باید توجه داشت که ایران اعلام کرده که در صورت اقدام آمریکا تمامی پایگاههای این کشور را در منطقه هدف حمله واکنشی قرار خواهد داد. در نتیجه، احتمال کمی وجود دارد که آمریکا در مقطع فعلی حاضر باشد دست به این شکل از ماجراجوییها بزند. چنین اقدامی از سوی آمریکا بیتردید نیازمند تقویت سازوکارهای دفاعی نیروهای خود در منطقه یا حتی خروج آنهاست که امری است زمانبر. همچنین باید در نظر گرفت که آمریکا علاقهای به منطقهایشدن درگیریهای احتمالی ندارد و این امر به نوبه خود نیازمند اقداماتی از سوی کاخ سفید است و زمانی مشخص را به خود اختصاص میدهد.
لذا، با توجه به شواهد موجود، چنین به نظر میرسد که درحالحاضر فضا، فضای رسانهای و اعمال فشار به ایران باشد تا بتوان زمینه را برای اقدام نظامی احتمالی در آینده فراهم کرد. از یاد نباید برد که آمریکا و اسرائیل میخواهند اقدام نظامی احتمالی آنها اینبار کاملا موفقیتآمیز باشد، چراکه شکست در این زمینه بیتردید بسیار هزینهزا خواهد بود. بنابراین، واشنگتن و تلآویو میخواهند مطمئن شوند که اقدام نظامی احتمالی از سوی آنها میتواند به اهداف مورد نظر دست یابد و وضعیت ناپایدار موجود را تغییر دهد. این بدان معناست که آمریکا و متحدانش قادر به انجام اقدامات شتابزده نیستند.
بنابراین، میتوان نتیجه گرفت که درحالحاضر تاکید طرفهای غربی بیش از هر چیز میدان دادن به جنگ رسانهای است تا درگیری نظامی عینی، با هدف ایجاد اختلاف در جامعه و حاکمیت ایران و همچنین اعمال فشارهای بیشتر علیه تهران. هدف از این امر، ایجاد توجیه بینالمللی و مشروعیت برای حمله نظامی احتمالی علیه ایران است تا هزینههای درگیریهای احتمالی آتی کمتر شود. در نتیجه، به تصویر کشیدن ایران بهعنوان یک تهدید معتبر از جمله اهدافی است که آمریکا و اسرائیل بنا دارند به آن دست یابند؛ تهدیدی که یا تهران را به سوی پذیرش شرایط مدنظر واشنگتن سوق دهد یا آنکه زمینهسازی برای اقدام احتمالی نظامی و محدود علیه ایران را صورت دهد.
* پژوهشگر ارشد مسائل بینالملل
