
نداشتن مهارت زندگی، سخت گیری خانواده ها، شغل و درآمد، تغییر نگرش، فاصله گرفتن از اعتقادات، تجمل گرایی، نبود آموزش های لازم، مسوولیت پذیری، کاهش ارزش های معنوی و اخلاقی و مشکلات روحی و روانی از جمله ریشه های چالش افزایش سن ازدواج در جامعه است .
دیدارنیوزـ این کارشناسان تاکید کردند که در صورت ادامه روند موجود و بی انگیزیگی نوجوانان و جوانان به ازدواج در آینده نزدیک علاوه بر افزایش آسیبهای اجتماعی و مشکلات روحی و روانی، ساختار بنیان خانوادهها و حتی جامعه با چالش جدی مواجه میشود.
اگر نسل جوان بتواند بخوبی از هویت فردی و اجتماعی خویش و ضرورتهای دورهای که در آن زیست میکند آگاه شود و همچنین خانواده و دیگر نهادهای اجتماعی مانند مدرسه و دانشگاه زمینه مشارکت فعال جوان در عرصههای مختلف را فراهم کنند، میتوان امیدوار بود که نسل جوان بتواند آینده روشنی را برای خود و در نتیجه کشور رقم بزند.
مقارن با دوره جوانی برخی مشکلات و چالشهایی در عرصههای مختلف ظهور و بروز میکنند که در صورت شناخت عمیق این چالشها و مواجهه درست و علمی با کمترین هزینه میتوان از این بزنگاهها عبور کرد.
استرسها و فشارهای روحی و روانی پدیدهای است که نسل جوان را تحت تاثیر قرار میدهد و عدم تبیین مناسب معرفت دینی و فرهنگ متعالی توسط نهادهای فرهنگی ذیربط و برقرار نکردن رابطه مناسب و استفاده نکردن زبان قابل فهم جوانان از سوی متولیان فرهنگی از چالشهای فراروی این گروه سنی به شمار میرود، اگر این مشکل بخوبی مرتفع نشود ارزشهای معنوی و اخلاقی در پیش چشم گروههایی از جوانان رنگ باخته و بنا به نظر پژوهشگران اجتماعی درصد انحراف افزایش مییابد.
ازدواج یکی از مقولههای مهم دوران جوانی است که این موضوع به دلایل اقتصادی و فرهنگی کمرنگ شده و به دنبال آن فاصله سنی بین فرزند با والدین بیشتر شده و آسیبهایی از این منظر متوجه خانواده و جامعه خواهد شد.
مشکلات ازدواج جوانان، سال هاست در زمره دغدغههای مسوولان قرار دارد، موضوعی مهمی که متاسفانه برنامه ریزان و نهادهای مربوط تاکنون نتوانسته اند برای رفع این چالش فراروی جامعه امروز تدابیری بیندیشند.
افزایش سن ازدواج در جامعه، یکی از پدیدههای اجتماعی است که در دنیای معاصر به دنبال تغییر در نهادهای مختلف و در برخی از کارکردهای خانواده بوجود آمده است، اما افزایش آن کم کم به معضلی به نام تجرد قطعی منجر میشود که عبارت است از وضعیتی که پسر یا دختر، ردههای سنی خاصی را پشت سر میگذارند و امکان ازدواج را از دست میدهند.
تجرد ممکن است به دو صورت در جامعه اتفاق بیفتد به اعتقاد صاحبنظران امر نخست این معضل میتواند ناخواسته یا تحمیلی باشد و دوم اینکه به صورت خودخواسته یا اختیاری صورت گیرد.
سن ازدواج و تشکیل خانواده از عوامل مختلفی تاثیر میپذیرد که از مهمترین دلایل آن میتوان به شرایط اقتصادی، تغییر سبک زندگی و اقتضائات دنیای جدید اشاره کرد و در زمان حاضر بخش زیادی از جوانان کشور به دلیل مشکلات اقتصادی، ناتوانی در تامین هزینههای ازدواج و تامین مسکن نمیتوانند به راحتی ازدواج کنند.
سن مناسب برای ازدواج به تاکید کارشناسان بین سنین ۲۰ تا ۲۷ سالگی است و علاوه بر اینکه زمان مناسب ازدواج است، بهترین سن برای باروری و بچه دار شدن و عبور از این سن برای فرزندآوری مخاطراتی به دنبال دارد.
بررسیهای وزارت بهداشت نشان میدهد که ازدواج آسان و در سن مناسب آثار بسیار مهمی در حفظ سلامت و رشد جسمانی، روانی و عاطفی افراد دارد و در صورتی که افراد در سن مناسب ازدواج کنند، میتوانند در زمان مناسب مسئولیت زندگی را شروع کنند و در زندگی خانوادگی موفق باشند.
کارشناسان بهداشتی یقین دارند که ازدواج در سن مناسب باعث میشود فرد، مسئولیت پذیری بهتری در زندگی داشته باشد و تعالی انسانی در زندگی این افراد بهتر صورت میگیرد.
بررسی دیگری در همین ارتباط نشان میدهد، کسانی که در سن مناسب ازدواج کردند، در زندگی احساس امنیت بیشتری دارند و کمتر در معرض رفتارهای مخاطره آمیز، مثل مصرف الکل، اعتیاد و رفتارهای جنسی خطرناک قرار میگیرند و رشد عاطفی، فکری و اجتماعی در افراد ازدواج کرده بیشتر از افراد مجرد است.
**خطر ناباروری در کمین دختران مجرد
بالا رفتن سن ازدواج برای دختران آسیب زاست، زیرا فرزند آوری آنان شرایط سنی خاصی را میطلبد که در صورت تاخیر در آن امکان بارآوری و داشتن فرزندان زیاد را از آنان سلب میکند.
کارشناسان مامایی معتقدند سن طلایی بارداری زنان بین ۲۰ تا ۳۰ سال است که میتوانند در این دوره بیشترین فرزندآوری را داشته باشند، که هر چه سن دختران بالاتر رود، درصد باروری آنان کاهش مییابد و در تمام دنیا شرایط بارداری دختران بعد از ۳۵ سال به خوبی شرایط بارداری آنان قبل از این سن نیست.
بر اساس اعلام وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، بیش از ۱۳ میلیون جوان مجرد ایرانی که در آستانه ازدواج هستند، سن مناسب ازدواج را سپری کردند یا در حال سپری کردن این سن هستند که بیش از یک میلیون نفر آنها متعلق به استان اصفهان است.
**کاهش سن ازدواج نیازمند تغییر سبک زندگی است.
اما با توجه به اینکه ازدواج به عنوان اساسیترین رویداد زندگی تاثیر بسزایی در ارزش ها، باور و نگرش افراد جامعه دارد، مرحلهای که در آن لازم است خانواده ها، جوانان را از لحاظ اقتصادی، شناختی، عاطفی و اجتماعی یاری رسانند و با حذف تجملات و رسوم نادرست در جهت دستیابی به ازدواج آسان گام بردارند.
ازدواج آگاهانه و هدفمند و تشکیل خانواده بخش مهم این جریان را شکل میدهد و بخش مهمتر، حفظ این پیوند مقدس و هدایت آن در بستری است که به تولید و تربیت نسل سالم و اثرگذار برای اجتماع ختم گردد.
کارشناسان اجتماعی بر این باورند که عوامل و روشهای جامعه شناختی و رفتاری که همواره از لحاظ دینی هم به آنها توصیه شده است به تحکیم و حفظ این پیوند کمک میکند؛ به طور مثال صبر و گذشت مهمترین عامل پایداری ازدواج است و زنان و مردانی که در زندگی گذشت کنند به طور قطع هرگز به مرحله جدایی نخواهند رسید.
جامعه ما باید فرهنگ گذشت را در خود نهادینه کند، چون کمرنگ شدن آن، به معنی سست شدن پایههای یک زندگی است و در جدایی ها، بسیاری از افراد به ویژه کودکان آسیب خواهند دید و به همین دلیل باید این آسیب و بیماری را با داروی صبر و گذشت درمان کنیم.
با شنیدن واژه ازدواج نخستین موضوعی که به ذهنها متبادر میشود، موانع ازدواج است، حداقل برای بسیاری از جوانان کشور که اکثریت جمعیت ما را تشکیل میدهند، ازدواج همچون سنگ بزرگی است که سر راهشان قرار گرفته است؛ یا باید خود را برای آزمودن آن آماده کنند و یا تغییر مسیر دهند و از خیر آن بگذرند.
واقعیت این است که همه ما میتوانیم با شنیدن خاطرات ازدواج نسلهای گذشته به تفاوت زندگی گذشتگان با نسل امروز و در حقیقت گذار جامعه ایرانی از سنت به مدرنیسم پی ببریم.
آن چه امروز در جامعه ما به عنوان دغدغه ازدواج جوانان مطرح میشود حاصل جمع پدیدههای متعدد فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی طی دهههای گذشته در کشور است که با پیشرفت صنعتی، توسعه مدرنیسم و تحولات چشمگیر فرهنگی و اجتماعی زوال سنتها و ظهور پدیدههای نوین را به همراه آورده است.
جامعه ایرانی در کشاکش پذیرفتن قواعد دنیای جدید و دلبسته به سنتها و آیین گذشتگان، سخت در تلاش است تا هویت خود را از دست ندهد.
مشکلات فرهنگی بیش از عوامل مالی و اقتصادی مانع ازدواج جوانان است و باید رویکرد توجه به ازدواج آسان و پایدار در دستور کار قرار گیرد.
براساس آخرین سرشماری در سال ۹۵، جمعیت کل کشور ۷۹ میلیون و ۹۲۶ هزار و ۲۷۹ نفر است که از این تعداد ۵۱ درصد مرد و ۴۹ درصد زن هستند. این در حالی است که ۴ میلیون و ۴۲۳ هزار و ۲۲۵ دختر مجرد در سن ازدواج (۱۵ تا ۲۹ سال) و ۵ میلیون و ۳۷۲ هزار و ۹۸۹ پسر در سن ازدواج (۲۰ تا ۳۴ سال) در کشور داریم.
آمار نشان دهنده بالا رفتن سن ازدواج هم در مردان و هم در زنان است، اما بنا به دلایل روانشناسی و فیزیولوژیکی بالا رفتن سن ازدواج در زنان به مراتب خطرناکتر از بالا رفتن سن ازدواج در مردان است، لذا ابتدا باید چارهای برای کاهش سن ازدواج دختران جست.
خبرگزاری جمهوری اسلامی استان اصفهان در همین ارتباط میزگردی با عنوان 'افزایش سن ازدواج جوانان، پیامدها و راهکارها' با حضور مجتبی یکتا منش معاون فناوری اطلاعات و آمارهای جمعیتی اداره کل ثبت احوال اصفهان، حسین خاکشور کارشناس مسئول واحد مشاوره اداره کل بهزیستی استان اصفهان، حسین بهرامی کارشناس آمار اداره کل ثبت احوال اصفهان، علیرضا معماریان استاد دانشگاه و رئیس انجمن روانشناسان مثبت گرا ایران و علی رحمانی استاد جامعه شناس دانشگاه برگزار کرد.
**رفتارهای غلط اجتماعی انگیزه ازدواج را از بین برد
استاد جامعه شناس دانشگاه با اشاره به سن ازدواج در ۴۰ سال گذشته، گفت: در آن دوران حداکثر سن ازدواج ۲۰ سال بود و با گذشت زمان تاخیر ۱۰ ساله در این امر مهم ایجاد شده است.
علی رحمانی با بیان اینکه برنامه منسجم و هدفمندی برای کشور وجود نداشته است، افزود: در یک مقطع سنی بر افزایش فرزندآوری و در یک مقطع کاهش فرزندآوری تاکید شده و این فعالیت بدون برنامه به تفکرات اجتماعی مردم صدمه زده است.
وی ادامه داد: مشکلات اجتماعی ناشی از بی برنامگی به پایه و تفکرات جامعه صدمه وارد که ترس از ازدواج و فرزندآوری نتیجه همین اقدامات است که جوان با مشاهده نابسامانی اقتصادی و یا نبود زیر ساخت برای فعالیتهای اجتماعی از تشکیل خانواده و فرزند آوری جلوگیری کرده است.
وی اضافه کرد: در سالهای ۶۰ -۶۴ به دلیل آمار بالای جمعیت دانش آموزان و نبود مدرسه مشکلات زیادی برای جامعه ایجاد شده که این مشکلات، از افزایش آمار اعضای خانوادهها جلوگیری کرده است.
**ناامیدی انگیزه جوانان را از بین برده است
این جامعه شناس با انتقاد از فضای تخریب در جامعه و انتشار اخبار ناامید کننده، بیان کرد: این چنین خبرهایی نا امیدی را در جامعه گسترش داده و از انجام ازدواج و اتفاقاتی از این قبیل جلوگیری میکند.
وی اضافه کرد: انتشار اخبار و شایعه که فضای جامعه را نا امید کند به ترس و از بین رفتن انگیزه جوانان برای زندگی منجر میشود و در چنین شرایطی مشکلات اجتماعی از جمله ایجاد مزاحمت برای نوامیس، رفتار پرخطر جنسی و اختلافات اجتماعی افزایش مییابد.
** به جای سخنرانی برای ازدواج کردن راهکار ارایه شود
رحمانی با بیان اینکه مسئولان باید برای پیشگیری از مشکلات اجتماعی به جای سخنرانی راهکار سنجی کنند، اظهارداشت: بهره گیری از نظرات استادان و افراد صاحبنظر، انجام فعالیتهای آموزشی و سیستمی و رسمی و توسعه کشور بر اساس برنامه راهبردی و هدفمند میتواند از بروز مشکلات آینده و رفع چالشهای فعلی جلوگیری کند.
وی ادامه داد: سازمانهای مرتبط با آسیبهای اجتماعی باید از فعالیت دستوری بالا به پایین خوداری کنند و نظرات کارشناسی محلی و اظهار نظرهای متخصصان را مورد توجه قرار داده و با بومی سازی طرحها بر اساس موقعیت هر منطقه طرحهایی اجرا کنند.
وی بر کنترل ترویج اخبار منفی و شایعه پراکنیها تاکید کرد و افزود: انتشار اخبار منفی در جامعه و تخریب شخصیتهای مهم اجتماعی به ایجاد نا امیدی منجر میشود و از این جهت باید این رفتار کنترل و اخبار امیدوار کننده توسعه یابد.
این استاد جامعه شناسی اختصاص حداقلی پول به هر فرد ایرانی را برای رفع بسیاری از چالشهای اجتماعی مهم اعلام کرد و گفت: مدیریت منابع مالی کشور و اختصاص اعتبار مشخص برای همه افراد جامعه در جهت فقرزدایی به رفع مشکلات اقتصادی مردم کمک میکند که این مدل در بسیاری از کشورها وجود دارد.
وی با بیان اینکه آموزش مهارتهای زندگی از اقدامات مهم در رفع معضلات اجتماعی از جمله تشکیل خانواده و جلوگیری از طلاق است، اظهارداشت: بسیاری از ازدواجهای جوانان با هدف و مهارت نیست و به همین دلیل افراد مهارت زندگی مشترک را فرا نگرفته و در محیط زندگی با مشکل روبرو میشوند.
وی اضافه کرد: نبود آگاهی نسبت به مسئولیت خانوادگی در بین جوانان باعث شده تا اینکه جوانان نسبت به ازدواج و تشکیل خانواده همت نکنند.
رحمانی پیش بینی فرآیند آموزشی اجباری و هدفمند برای ازدواج را لازم دانست و گفت: دوره آموزشی پیش از ازدواج باید اجباری و با سرفصلهای مورد نیاز و در یک مقطع زمانی مناسب انجام گیرد و بهترین زمان در دوران متوسطه اول و دوم است.
**جوانان با بحران هویت رویرو شدند
استاد دانشگاه و رئیس انجمن روانشناسان مثبت گرا ایران با بیان اینکه باور و اراده فردی در برون رفت از مشکلات بسیار موثر و کارآمد است، گفت: افراد در برابر مشکلات زندگی باید توانمند شده و در برابر مشکلات قهرمان شوند.
علیرضا معماریان با بیان اینکه جوانان با بحران هویت روبرو شده اند، افزود: درک واقعی از زندگی و ایجاد زندگی معنا دار به جوانان برای پیشرفت و رفع مشکلات خود فرصت میدهد و باید روی افکار آنها برنامه ریزی کرد تا اینکه قادر به خروج از مشکلات خود باشند.
وی ادامه داد: توانمندسازی جامعه در برابر مشکلات با رفتارهای مهم از جمله صبر، تاب آوری، گذشت و امید به آینده به پیشگیری از آسیبهای اجتماعی و افزایش سنتهای حسنه از جمله ازدواج کمک میکند و باید جوانان نگاه به جنبههای مثبت زندگی را بیاموزند.
این روانشناس با بیان اینکه مشکلات نباید تبدیل به بحران شود، خاطرنشان کرد: بزرگنمایی مشکلات و بی توجهی به نیازهای اصلی زندگی افراد و جنبههای امیدبخش آن سبب بحرانی شدن مشکلات شده است.
وی سرمایه گذاری بر روی مادران به جهت گسترش فرهنگهای صحیح زندگی در خانواده را مهم اعلام کرد و گفت: اعضای خانواده در کنار همدیگر باید روشهای صحیح زندگی از جمله گذشت، صبر و مهربانی را بیاموزند و نباید اختلافات خانوادگی گسترش پیدا کند.
وی اضافه کرد: فرزندانی که در زندگی خانوادگی و رفتار پدر و مادر خود اختلافات و دعوا را میبینند آنها در تصمیم گیریهای آینده خود دچار مشکل میشوند.
معماریان با بیان اینکه متولیان اجرای فعالیتهای آموزشی و فرهنگی در کشور زیاد هستند، گفت: با توجه به این مشکلات مشخص نیست مسئولیت این چالشها با چه کسی است و بیشتر اقدامات انجام شده متناسب با نیاز جامعه نیست و محتوای خوب ارائه نمیشود.
**رفتارهای صحیح فردی و اجتماعی آموزش داده شود
رئیس انجمن روانشناسان مثبت گرا ایران با اشاره به اینکه جامعه ساخته شده از تک تک افراد است، گفت: باید رفتارهای صحیح فردی و اجتماعی آموزش داده شود و افراد بهترین نوع رفتار در زندگی را بیاموزند.
وی با بیان اینکه صبر و گذشت در جامعه ما کاهش یافته است، افزود: در جامعه به این شاخصه اخلاقی برای پیشرفت و تعالی بسیاری نیازمندیم، اما به دلیل کاهش تاب آوری در برابر مشکلات شکست میخوریم و قادر به ادامه مسیر زندگی نیستیم.
معماریان با بیان اینکه آموزههای اسلامی در جامعه کاربردی نشده است، خاطرنشان کرد: در کشورهای غیر اسلامی مفاهیم دینی و اعتقادی مسلمانان و شیعیان بیش از کشورهای اسلامی کاربردی و اجرایی شده و این موضوع به رشد آن جامعه کمک کرده است.
وی ادامه داد: اگر در کشور ما مفاهیم صبر، گذشت و تحمل سختیها که اسلام بر آنها بسیاری تاکید کرده در زندگی اجرا شود آنگاه مشکلات پیش روی ازدواج آسان و دختر و پسر جوان در برابر ناملایمتیها و معضلات صبر و گذشت از خود نشان میدهند.
**هدف ازدواج برای جوانان مشخص نیست
کارشناس مسئول واحد مشاوره اداره کل بهزیستی استان اصفهان، با بیان اینکه بسیاری از جوانان هدف از ازدواج را به طور کامل نمیدانند، گفت: الگوگیری از بزرگترها و سایر افراد جامعه، تامین نیازجنسی، تامین نیازهای عاطفی و عشق و دوستی از عوامل ازدواج در بین بیشتر جوانان است.
حسین خاکشور با بیان اینکه باید هدف گذاری صحیح برای تشکیل خانواده وجود داشته باشد، افزود: اگر جوانان هدف درستی برای ازدواج داشته باشند آنگاه تمایل به ازدواج به دور از مسائل حاشیهای همانند تجمل گرایی انجام میشود و زندگی آنها از طلاق و اختلافات خانوادگی مصون میماند.
وی ادامه داد: هدف گذاری صحیح برای تشکیل زندگی مشترک توسط جوانان نیازمند ارائه آموزشهای زندگی به خانوادهها و جوانان است تا اینکه بر اساس این آموزشها زندگی مشترک خود را با یک فرد متناسب و هم فرهنگ با خود تشکیل دهند.
وی با بیان اینکه کشورمان در حال توسعه است و زندگیهای سنتی در حال تبدیل به زندگی صنعتی است، گفت: این مسیر گذر پیامدهای منفی همانند افزایش سن ازدواج، طلاق و کاهش سن بلوغ هیجانی شده، اما باید برای چنین وضعیتی فعالیتهای آموزشی و فرهنگی انجام شود.
کارشناس مسئول واحد مشاوره اداره کل بهزیستی استان اصفهان، نابسمانی اقتصادی در کشور را از موانع پیش روی ازدواج اعلام کرد و گفت: بیکاری، نبود امنیت شغلی، افزایش توقعات و نبود تناسب بین درآمد و هزینههای زندگی مانعی برای ازدواج جوانان است.
وی با بیان اینکه فرد، اجتماع و خانواده باید برای رفع چنین چالش مهمی که به دنبال آن آسیبهای دیگر ایجاد میشود، برنامه ریزی و راهکارسنجی کنند، تصریح کرد: آموزش مهارتهای زندگی به جوانان در دوران متوسطه، ارتقای فرهنگ مهارتهای زندگی در جامعه، آگاه سازی خانوادهها و گسترش فرهنگهای صحیح مانند ازدواج آسان از جمله مولفههای موثر در کاهش سن ازدواج است.
وی با انتقاد از اینکه آموزشهای مهارتهای زندگی در زمان خاص و موثر بیان نمیشود، اظهارداشت: باید در دوران مدرسه مفاهیم زندگی برای افراد به صورت سرفصلهای متعدد و متناسب با سن بیان شود و این مفاهیم در هنگام ازدواج نباید مختصر بیان شود.
خاکشور سخت گیری در ازدواج و بی توجهی به مشکلات ناشی از افزایش سن را از معضلات اجتماعی پیش روی تامین نیاز جوانان بیان کرد و گفت: خانوادهها باید بیشتر نسبت به عواقب این رفتارهای غیرصحیح خود آشنا شوند و در این خصوص نهادهای اجتماعی و رسانهها نقش موثری دارند.
وی ادامه داد: تحصیلات عالیه جوانان نباید مانع از ازدواج بشود و دختر و پسر جوان به دلیل مدرک تحصیلی بالا و یا موقعیت اجتماعی برای انجام این سنت حسنه مانع تراشی نکنند.
**نرخ ازدواج به ازای هر هزار نفر در اصفهان ۵.۹ است
معاون فناوری اطلاعات و آمارهای جمعیتی اداره کل ثبت احوال اصفهان، با بیان اینکه در ۹ ماهه امسال ۲۰ هزار و ۷۸۹ ازدواج در این استان انجام شد، گفت: این تعداد واقعه ازدواج در مقایسه با زمان مشابه سال قبل سه درصد رشد داشته است.
مجتبی یکتامنش اضافه کرد: با توجه به اینکه در این ۹ ماهه ایام سوگواری امام حسین (ع) بوده است و ازدواج انجام نشده امکان افزایش آمار بیش از این وجود دارد.
وی نرخ ازدواج به ازای هر هزار نفر در استان اصفهان ۵.۹ اعلام کرد و افزود: این نرخ در مقایسه با میانگین کشوری برابر است و اصفهان رتبه ۱۷ ازدواج جوانان را در بین سایر استانهای کشور دارد.
معاون فناوری اطلاعات و آمارهای جمعیتی اداره کل ثبت احوال اصفهان با اشاره به سن ازدواج دختران و پسران در این استان اظهارداشت: بیشترین فراوانی سن ازدواج در دخترها در گروه سنی ۲۴-۲۹ سال و در بین پسرها بین ۲۹-۳۴ سال است.
جمعیت استان اصفهان افزون بر پنج میلیون نفر هستند.