فیس بوک زیر تیغ کمیسیون فدرال تجارت آمریکا/ آیا اینستاگرام از فیس بوک جدا می‌شود؟

دیدارنیوز ـ بی تردید فیس بوک یکی از محبوب‌ترین‌های شبکه اجتماعی آنلاین با بیش از ۵۰۰ میلیون کاربر در جهان است. فیس بوک به عنوان یکی از سردمداران شبکه‌های اجتماعی آنلاین، بیش از ۶۰% سهم بازار رسانه‌های های اجتماعی را دارا است و از سال ۲۰۱۱ با سوء استفاده از موقعیت مسلطش در بازار، قوانین رقابتی و مقررات مربوط به حریم خصوصی کاربرانش را نقض کرده است. فیس بوک در۲۰۱۹ بیش از ۷۰ میلیارد دلار درآمد و بیش از ۱۸.۵ میلیارد دلار سود کسب کرده است.

[yektanet.com]کمیسیون فدرال تجارت آمریکا (FTC) نهاد تنظیم گر رقابت در این کشور، در راستای اجرای بخش پنجم قانون خود، از هر گونه رفتار ضد رقابتی و روش‌های غیرمنصفانه برای کسب یا حفظ قدرت انحصاری جلوگیری می‌کند. بر همین مبنا بود که این کمیسیون در ۲۰۲۰ با دادخواست ضد انحصاری خود، فیس بوک را به علت خنثی سازی هر گونه تهدید رقابتی جدی یا به عبارت دیگر سوء استفاده از قدرت انحصاری اش، متهم کرد. محور اصلی این دادخواست بر پایه تملک رقبایی، چون واتساپ و اینستاگرام و تحمیل شرایط ضد رقابتی نسبت به سایر شرکت‌هایی که فیس بوک قدرت یا تمایل تملک آن‌ها را دارد، استوار است.

از ویژگی‌های بارز این پرونده، قدرت کمیسیون فدرال تجارت در دسترسی به اسناد داخلی فیس بوک از جمله ایمیل‌های تبادل شده میان مدیر عامل این شرکت و کارمندان می‌باشد. ایمیل مارک زاکربرگ، مدیر عامل این شرکت، در ۲۰۰۸ به یکی از مدیران مبنی بر این که تملک شرکت‌های رقیب بهتر از رقابت کردن با آن هاست از همین طریق به دست آمد.

در واقع، اتکای کمیسیون برای احراز قصد فیس بوک در اعمال ضد رقابتی اش، متکی بر چند ماه فعالیت مستمر جهت دسترسی به مجوعه‌ی اسناد داخلی، مصاحبه با کارکنان و جمع آوری اطلاعات از فعالان بازار بود. البته این نکته باید مدنظر قرار بگیرد که در یک پرونده ضد رقابتی، اسناد داخلی خوانده، بهترین مدرک محسوب می‌شوند، زیرا شهادت فعالان و حتی متخصصان بازار می‌تواند جهت دار باشد، اما این که اظهارات خوانده در اسناد داخلی با ادعا‌های شاکیان (خواهان) هم سو باشد، می‌تواند حتی تصمیم دادگاه را تحت تاثیر قرار دهد.

عمده درآمد فیس بوک از طریق فروش تبلیغات به دست می‌آید که مبتنی بر تحلیل داده‌های کاربران و علایق شخصی آن‌ها است، روشی که بسیار به سود بازاریابان بوده است و فعالیت بازاریابی را به شدت کاراتر و اثربخش‌تر کرده است. با عنایت به تعداد زیاد کاربران فیس بوک و سلطه جهانی اش، این شبکه‌ی اجتماعی به یکی از بهترین ابزار‌ها برای جمع آوری اطلاعات تبدیل شده است.

اما فیس بوک با سوء استفاده از این موقعیت، به شرطی حاضر به همکاری با سایر شرکت هاست که تبادلی با شبکه‌های اجتماعی رقیب این شرکت نداشته باشند. کمیسیون تجارت فدرال پس از بررسی مفصل شواهد موجود در بازار به این نتیجه رسید که مجموعه رفتار‌های ضد رقابتی فیس بوک، انتخاب‌های محدودتری را برای کابران شبکه‌های اجتماعی باقی می‌گذارد و فعالین عرصه تبلیغات را از مزایای رقابتی بودن بازار محروم می‌کند.

با توجه به نقض قوانین رقابتی توسط فیس بوک، کمیسیون تجارت فدرال از دادگاه خواست که هر گونه ضمانت اجرایی که آسیب‌های وارده به رقابت را ترمیم می‌کند، اعمال کند. این ضمانت اجرا می‌تواند شامل جدایی واتساپ و اینستاگرام از فیس بوک، منع شدن از تحمیل شرایط ضد رقابتی به سایر شرکت ها، الزام به حمایت از شرکت‌های مستقل رو به رشد از طریق در اختیار قراردادن اطلاعات و ارائه خدمات و همچنین الزام به اعلام هر گونه ادغام و تملک حاصل شده در آینده باشد.

یکی از پیچیدگی‌های این پرونده، چگونگی تقسیم بندی دارایی‌های فیس بوک از جمله واتساپ و اینستاگرام است. این شرکت ساختار برنامه‌های تملک شده را با هم ترکیب کرده است و قصد دارد یک شبکه اجتماعی مختلط متشکل از فیس بوک، اینستاگرام و واتساپ را طرحی کند که طبیعتا تفکیک این در هم تنیدگی ها، مدت رسیدگی به این پرونده را طولانی‌تر می‌کند. اصولا ضمانت اجرای ساختاری به دلیل مشکلات ذکر شده، کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد و از آن جا که ۶ تا ۸ سال از تاریخ حصول این تملک‌ها می‌گذرد، دستور به اجرای این ضمانت اجرا توسط دادگاه مشکل به نظر می‌رسد. اگر چه، با جدایی این شبکه ها، به نظر می‌رسد با شکل گرفتن رقابت در بازار، هدف کمیسیون فدرال تامین می‌شود. همچنین اثبات برخی از رفتار‌های ضد رقابتی در دادگاه نیز مشکل خواهد بود.

برای مثال، اثبات این امر که اگر فیس بوک اینستاگرام را تملک نمی‌کرد، اینستاگرام به صورت چشمگیری رشد می‌کرد، در دادگاه آسان نیست. گفته می‌شود حل و فصل این پرونده سال‌ها به طول می‌انجامد؛ این در حالی است که کمیته آنتی تراست کنگره آمریکا فشار زیادی به وزارت دادگستری و کمیسیون فدرال وارد می‌کند تا هرچه سریعتر فیسبوک و دیگر شرکت‌های با رفتار مشابه، ازجمله گوگل، اپل و آمازون مورد مواخذه و اعمال جریمه قرار گیرند. حال باید دید که دادگاه در این شرایط چه نوع ضمانت اجرایی را برای ترمیم زیان‌های وارد شده به رقابت مناسب‌تر می‌داند.

نویسنده: سارا رجبی مشهدی