گزارشی از شب سوم مراسم «عاشورا و امروز ما»؛

در قرن اول و اوائل قرن دوم، شاید فقط ۳۰۰۰ حدیث از پیامبر داشتیم، اما یکباره این میزان به ده ها هزار حدیث افزایش یافت و هر روز بر جعل حدیث افزوده شد که یک دلیلش این بود که فکر می کردند برای همه چیز باید حدیث نقل کنند و بخشی از این به خاطر این بود که فکر می کردند همه مشکلات جامعه را باید با اقوال منسوب به پیامبر و صحابه حل کنند. در حالی که ما باید مشکلات جامعه را خودمان حل کنیم. چرا مدام از دین و ائمه مایه بگذاریم؟

کد خبر: ۳۴۶۸۷
۱۷:۳۹ - ۲۶ شهريور ۱۳۹۸
دیدارنیوز ـ حجت الاسلام رسول جعفریان طی سخنانی در مراسم عزاداری "عاشورا و امروز ما" که به همت انجمن اندیشه و قلم و خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار شد، با اشاره به اینکه استاد مسلط به متون عربی و سندشناس بسیار کم داریم، گفت: دچار کمبود پژوهشگر کیفی در تاریخ اسلام هستیم و عمدتاً با نگاه سیاسی و نتیجه‌گیری اخلاقی به تاریخ نگاه می‌کنیم و کتاب می نویسیم. تقریبا همه مسلمانها گرفتار این وضعیت هستند و برای همین درست نمی توانند تاریخ اسلام را بشناسند.
 
 
جعفریان: به‌خاطر مقاصد سیاسی، تصویر جدیدی از عاشورا ارائه می‌دهیم/محمدتقی فاضل میبدی:وقتی هر جریان تاریخی را نگاه می‌کنیم، سه مساله باید برای ما مطرح باشد
 

وی در ادامه با انتقاد از برخی برداشت‌ها از وقایع گفت: گاه به‌دلیل حس عاطفی و مذهبی که به وقایع و اشخاص تاریخی داریم، با وقایع با پیش ذهنیت برخورد می‌کنیم. مطالب بد را نسبت به شخصیت‌های خوب و مطالب خوب را نسبت به شخصیت‌هایی که بد می‌دانیم نمی‌پذیریم؛ در حالی‌که تاریخ یک علم است و باید با ممارست و روش‌های پژوهشی و علم روز با آن برخورد کنیم.

جعفریان با تأکید بر اینکه کتاب الغدیر مرحوم علامه امینی بسیار ارزشمند است، ادامه داد: علامه امینی در الغدیر به دنبال اثبات یک عقیده است اما ما کتاب‌های تاریخی را بعدها بر اساس اعتقادات مذهبی نوشته‌ایم و بسیاریشان تاریخ عقاید است نه سند تاریخی و روایت علمی.

این استاد تاریخ دانشگاه تهران تاکید کرد: مشکل این است که مسلمانان به‌تدریج از آثار تاریخی مستند، غفلت پیدا کردند و به سمت آثار داستانی گرایش یافتند و به همین خاطر از آثار اصیل و منابع مستند تاریخی کمتر نسخه‌برداری شد و بسیاری از آنها نابود شد.
 
 
جعفریان: به‌خاطر مقاصد سیاسی، تصویر جدیدی از عاشورا ارائه می‌دهیم/محمدتقی فاضل میبدی:وقتی هر جریان تاریخی را نگاه می‌کنیم، سه مساله باید برای ما مطرح باشد
 

وی با اشاره به نقل خواب و رویا در برخی منابر گفت: وقتی ۷۰۰ سال بعد از عاشورا، خوابی را ابن‌طاوس نقل می‌کند که در جایی منبع آن را ذکر نکرده، مخاطب از ما سند می‌خواهد. نگاه علمی به تاریخ یعنی ذکر وقایع با تاریخ روایت و راستی آزمایی آن با روش‌های زبان‌شناسی و تکنیک‌های علمی و پژوهشی که جعل و دست‌کاری در روایت‌های تاریخی را مشخص می‌کند.

جعفریان با بیان اینکه داستان‌های تاریخی در دوره صفویه و قاجاریه درباره عاشورا فراگیر شد و حقیقت واقعه عاشورا را تحت‌الشعاع قرار داد، تصریح کرد: اوج اینها تألیف لهوف و ساختن مقتلی به نام ابومخنف و آثاری مثل مثیر الاحزان و مانند اینهاست. البته برخی روایات آنها ریشه در آثار صدوق و دلائل الامامه طبری هم دارد.

این پژوهشگر تاریخی با انتقاد از برداشت‌های سیاسی و عصری از واقعه عاشورا گفت: واژگان و ادبیات عاشورا در طول زمان تغییر یافت. بین روایت ما از سیره نبوی و ائمه، قبل و بعد از انقلاب اسلامی تفاوت زیادی وجود دارد. بسیاری از ما به خاطر مقاصد سیاسی خودمان، تصویر جدیدی از تاریخ اسلام و عاشورا ارائه می‌دهیم؛ جلال آل احمد، شریعتی و صالحی نجف‌آبادی از این جمله هستند و با روایت‌های تأثیرگذار، برحسب زمان، تصاویر متفاوتی از عاشورا و دین ارائه کردند.

وی افزود: نمی‌شود مرتب روایت تاریخ و تصویر از دین را به خاطر شرایط روز و مقاصد خود تغییر دهیم.

جعفریان در پایان گفت: در قرن اول و اوائل قرن دوم، شاید فقط ۳۰۰۰ حدیث از پیامبر داشتیم، اما یکباره این میزان به ده ها هزار حدیث افزایش یافت و هر روز بر جعل حدیث افزوده شد که یک دلیلش این بود که فکر می کردند برای همه چیز باید حدیث نقل کنند و بخشی از این به خاطر این بود که فکر می کردند همه مشکلات جامعه را باید با اقوال منسوب به پیامبر و صحابه حل کنند. در حالی که ما باید مشکلات جامعه را خودمان حل کنیم. چرا مدام از دین و ائمه مایه بگذاریم؟
 
 
جعفریان: به‌خاطر مقاصد سیاسی، تصویر جدیدی از عاشورا ارائه می‌دهیم/محمدتقی فاضل میبدی:وقتی هر جریان تاریخی را نگاه می‌کنیم، سه مساله باید برای ما مطرح باشد
 
 
حجت الاسلام و المسلمین محمدتقی فاضل میبدی نیز در این مراسم طی سخنانی گفت: «شناخت اصل واقعه»؛ سعی کنیم آن رویداد را همانطور که اتفاق افتاده بشناسیم. منابع معتبر را مطاله کنیم تا بدانیم آن واقعه چگونه رخ داده است. درباره عاشورا، حاشیه ها زیاد شده و یافتن اصل حقیقت را سخت کرده است.‌ با این حال، منابع معتبری هستند که بتوان از آنها کمک گرفت. هرچند حکومتهای قدرت طلب در طول تاریخ، هریک سعی کرده اند جریان را به نفع خود مصادره کرده و در جهت تحکیم فکر و قدرت خود از آن بهره ببرند. به ویژه از عصر صفویه، تحریفات در عاشورا بسیار بوده است».
 
وی افزود: «شناخت علت واقعه»؛ بپرسیم چرا این واقعه رخ داد؟ علت آن چه بود؟ چطور شد ۵۰ سال بعد از پیامبر، این داستان برای اولاد پیامبر رخ داد؟ آن هم نه از خارج بلکه کسانی مسبب شدند که یا از صحابه و تابعین بودند یا مسلمان بودند و در رکاب علی شمشیر زده بودند. سابقه شمر را ببینید. ۱۴ بار مکه رفته، در صفین کنار علی بوده و مصدوم شده. «بهره گیری برای امروز»؛ پاسخ به این سوال، که شناخت ماهیت و علل و عوامل این واقعه، امروز به چه کار ما می آید؟ اینجای تاریخ مهم است. عبرت ها و داستان های تاریخی زیادند ولی عبرتگیران تاریخ کم هستند».
 
 
جعفریان: به‌خاطر مقاصد سیاسی، تصویر جدیدی از عاشورا ارائه می‌دهیم/محمدتقی فاضل میبدی:وقتی هر جریان تاریخی را نگاه می‌کنیم، سه مساله باید برای ما مطرح باشد
 
 
فاضل میبدی افزود: «از یک واقعه، درصورتی می توان برای امروز درس گرفت، که آن واقعه را آسمانی نکنیم. یکی از چیزهایی که بین ما و عاشورا فاصله انداخته، این است که ماجرا را کاملا آسمانی می کنیم: «ان الله شاء ان یراک قتیلا». نگاه اشعری مسلک ها و جبریون، بین ما و عاشورا فاصله انداخته است.  صبح در ماشین، رادیو گوش می کردم. سخنران حرفش این بود که گریه بر امام حسین، خواص و اثاری دارد؛ از جمله اینکه، همه گناهان را محو می کند. گریه کننده مشمول شفاعت حسین می شود و جزو مخلصین قرار خواهد گرفت. سوال اینجاست که اگر در مرحله قبل گناهانش ریخته، شفاعت به چه کارش می آید؟ چطور می شود کسی که مثلا هزاران میلیارد اختلاس کرده، با گریه بر حسین، گناهانش ریخته شود!»
 
عضو مجمع محققین و مدرسین حوزه علمیه قم بیان کرد: «من نمی دانم این جملات از کجا آمده است؟ در قرن ۲۱ با این همه پیشرفت و آگاهی، چطور می توانیم در صداوسیمای جمهوری اسلامی و رادیوی قم بگوییم هرکس گریه کند، گناهانش ریخته می شود؟ این همه تحریف و بدعت و خطا و اشتباه؟! ندای «وا اسلاما» باید در چنین جایی سر داده شود و علما باید نسبت به طرح مسائل بی‌سند واکنش نشان دهند. هرچه به واقعه عاشورا زمینی‌تر نگاه کنیم و از اسرار و اساطیر پیرامون آن بکاهیم، بهره بیشتری می‌بریم. ما معتقدیم وحی ریشه در آسمان دارد، اما پیامبر با معجزه و کرامت و اسرار آسمانی به سراغ مدیریت جامعه و جنگ‌ها نرفت، بلکه جنگ‌ها و رویارویی با دشمنان و منافقان امری زمینی بود».
 
 
جعفریان: به‌خاطر مقاصد سیاسی، تصویر جدیدی از عاشورا ارائه می‌دهیم/محمدتقی فاضل میبدی:وقتی هر جریان تاریخی را نگاه می‌کنیم، سه مساله باید برای ما مطرح باشد
 
ارسال نظرات
نام:
ایمیل:
* نظر:
گفتگو
یادداشت
پربازدیدها
پربحث ترین ها
آخرین اخبار
عکس
بشنوید
فیلم