اعتراضات معیشتی و اقتصادی که روزهای ابتدایی محدود به بازار و کسبه بود، این روزها در حال گسترش در محیط شهری است.
دیدارنیوز: روزنامه شرق در گزارش خود به اعتراضات خیابانی گسترده مردم ایران در شهرهای مختلف پرداخته است.
در گزارش شرق آمده است: اعتراضات معیشتی و اقتصادی که روزهای ابتدایی محدود به بازار و کسبه بود، این روزها در حال گسترش در محیط شهری است و با حضور افراد آموزشدیده و احتمالا وابسته به بیگانگان، به خشونت کشیده شده است؛ خشونتی عریان که به قول علی لاریجانی شاهد شبهتروریسم شهری هستیم. اعتراضاتی که ریشه در اقتصاد و معیشت داشت، حال فرصتی شده در دست دشمن تا با ترویج خشونت و کشتهسازی، به دنبال ضربهزدن به کشور باشد که البته کار سختی برای ادامه این وضعیت ندارد و اینکه مزدورانی برای به اغتشاش کشاندن اعتراضات روانه خیابانها کرده باشد نیز راز مگویی نبوده و نیست. زیرا مدتها بود هشدارهای امنیتی در این باره به طرق مختلف بیان شد تا سرمایه اجتماعی که در زمان جنگ ایجاد شده برای چنین روزهایی حفظ شود، اما مانند همیشه با فرصتسوزی بار دیگر شاهد کاهش اعتماد عمومی و از دست رفتن سرمایههای اجتماعی هستیم.
موضوعی که علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی نیز در مصاحبه اخیر خود بر آن اذعان دارد و گفته است: «ما در کشور خودمان ضعفهایی داریم و همین اعتراضات بر همین بستر شکل میگیرد، اما باید این مسئله را از طریق خودش حل کرد؛ دود این اعتراضات به چشم همه ملت میرود و مشکل را حل نمیکند». لاریجانی که نگران دوقطبیسازی و قرارگرفتن مردم در برابر یکدیگر است، در ادامه گفت: «ملت هوشیار هستند، اما هدف دشمن این است که جامعه را از انسجام بیندازد و دو گروه جامعه را به جان هم بیندازند؛ دشمنان ملت ایران را نمیشناسند و تصور میکنند که تنشهای تروریستی شهری را به وجود میآورند و بعد میتوانند عملیات نظامی کنند. ملت ایران نشان داده است وقتی کیان ملتش مورد تعرض قرار میگیرد، تا پای جان میایستد و بهسادگی نمیشود ملت ایران را جلوی حق قرار داد». او معتقد است: «نباید بگذاریم این صحنهها به وجود بیاید، اما وقتی امنیت داخلی یک کشور به هم میخورد، نیروهای مسلح مجبور هستند به میدان بیایند تا این غائله را ختم کنند. ما وسط جنگ هستیم، ما نه صلحی کردیم و نه آتشبسی رخ داد و در چنین شرایطی باید الزامات آن را مورد توجه قرار دهیم و عقلانی نیست که در چنین شرایطی بحران جدیدی ایجاد شود، لذا یک جریان بیرونی دارد این را هدایت میکند». او هم منکر وجود فساد و تأثیر آن بر شعلهورشدن اعتراضات نشد و در ادامه گفت: «همانقدر که حضور مردم در موضوع سیاست امر ارزشمندی است، در حوزه اقتصادی هم همینطور است؛ تا مردم خودشان اقتصاد را به دست نگیرند، شاهد شکوفایی نیستیم. ما در این زمینه ضعف داریم و سیاستهای اصل ۴۴ کاملا درست اجرا نشد. بخشهای دولتی خودشان را عریض کردند و به حضور مردم در اقتصاد مجال نمیدهند. به همین دلیل شاهد رشوه و فساد در بخشهای دولتی هستیم و یک جوان بعد از تحصیل، هنگامی که میخواهد کار ایجاد کند، دچار سرخوردگی میشود.
سیستم اداری در کشور گسترش پیدا کرده و جایگزین مردم شده و به همین دلیل است که کار درست نمیشود». بااینحال، سؤال مهم این است که آیا شرایط برای نقد فساد اداری مناسب است؟ قرار نیست یک بار صدای مردم بهدرستی شنیده شود و بدون تعارف با مفسدان برخورد شود؟ مفسدانی که در برههای وقتی راهی زندان شدند، در مرخصی دوران کرونا و بعد از آن به زندان بازنگشتند. از فرزند وزیر سابق تا ابربدهکاران بانکی، چرا چنان مجازات نشدند که هزینه جرائم اقتصادی را بهطور چشمگیر افزایش یابد و مانع تکرار چنین مفاسدی شوند که اینگونه مردم خشمگین نشوند؟ اتوبوسهای سوخته، گاردریلهای کندهشده، چراغ راهنمایی و دوربینهای مداربسته تخریبشده، مساجد و حسینیههای آتشگرفته و حتی مغازهها و ماشینهای شخصی تخریبشده، همگی در نهایت بازسازی یا جایگزین خواهند شد، اما جانهای ازدسترفته دیگر فرصتی برای حیات نخواهند داشت که مطمئنا چهرههایی میانشان خواهد بود که یا فقط معترض بودند یا یک عابر معمولی در زمان و مکانی نامناسب و حتی مأمورانی که برای امنیت در خیابانها حاضر شده بودند؛ همگی هموطنانی هستند که قربانی خشونت عریانی شدهاند که خود سهمی در بسترهای شکلگیری آن نداشتهاند. بحران معیشت اعتراضاتی را شعلهور کرده که ممکن است با ادامه حضور نیروهای تروریستی و مزدوران خارجی، به نبرد شبهتروریستی کشیده شود؛ جایی که فقط شعارهای تند از زبان معترضان خارج نمیشود و هر فرد آموزشدیده وابسته به خارج، میدان اعتراضات را به اغتشاش خواهد کشید. در این بین، نبود اینترنت به منظور رصد دقیق و درست اخبار و اطلاعات مربوط به این چند روز نیز موجب شده تا بر پیچیدگی شرایط افزوده شود؛ بنابراین اکنون نمیتوان برآورد درستی از تحولات چند روز اخیر و روند تحولات پیشرو داشت.
محمدصادق جوادیحصار: راهحل عبور از بحران فعلی، هوشیاری معترضان و نیروهای حافظ امنیت است
محمدصادق جوادیحصار در تحلیل اعتراضات چند روز اخیر، در گفتوگویی با «شرق» تأکید دارد: «آنچه ما شاهد آن هستیم، ملغمهای از اعتراضات، اغتشاشات، برهمزدن نظم عمومی و تخریب اموال عمومی و مهمتر از آن تخریب افکار عمومی بود». البته به گفته سخنگوی حزب اعتماد: «اعتراضات چند روز اخیر بیسابقه نیست؛ چراکه در سالهای پیش نیز مشابه این اعتراضات و با همین میزان خشونت روی داده است. بااینحال، به رغم این میزان خشونت این روزها، باید حق اصلی، عمومی و تعریفشده مردم برای اعتراض را به رسمیت شناخت. به این معنا که جامعه حق حضور در خیابان با هدف اعتراض مسالمتآمیز بدون خشونت و تخریب اموال و حمله به حافظان امنیت را داشته باشد». این فعال سیاسی ادامه داد: «مشخصا در دولت چهاردهم از همان ابتدای اعتراضات، مخالفتی برای اعتراض بحق مردم وجود نداشت، اما از زمانی که اعتراضات رنگ و بوی تعرض به اموال عمومی، حمله به آرامش جامعه و برهمزدن امنیت ملی به خود میگیرد، بدون شک هم قانون و هم مجریان قانون به خود این حق را میدهند که نسبت به آن واکنش نشان دهند».
این عضو حزب اعتماد ابراز امیدواری میکند: «جمیع اتفاقاتی که از پنجشنبه روی داد، با توجه به متن و حاشیه تحولات این روزها، همه آحاد جامعه را به این هوشیاری رسانده باشد که ضمن احترام به حق اعتراض قانونی و مسالمتآمیز، خط فاصله جدی با اغتشاشگران و هرگونه اقدامی که به دامنزدن ناامنی و ایجاد زمینه برای دخالت بدخواهان کشور در امور ایران منجر میشود، داشته باشند». از منظر جوادیحصار: «زمانی که آمریکاییها و اسرائیلی و نیز معاندان و رسانههای وابسته به شکل آشکار خود را در تحولات این روزهای کشور شریک میدانند، باید جامعه و ملت ایران نیز حساب خود را از آنها جدا کرده و دست به اقدامی بزنیم در کنار پاسداشت حقوق جمعی و فردی تمام مردم ایران، زمینه تعرض تازهای به دشمنان داده نشود».
تحلیلگر مسائل سیاسی، راهحل عبور از بحران فعلی و کاهش خشونتها را در هوشیاری هر دو طرف (معترضان و نیروهای حافظ امنیت) میداند؛ به این معنا که مردم از اعتراض صرفا به دنبال مطالبات اقتصادی، معیشتی، اجتماعی و فرهنگی خود بوده و هستند، نه تخریب اموال و برهمزدن امنیت؛ بنابراین جا دارد مردم در نهایت هوشمندی به این موضوع توجه داشته باشند. در کنار آن نیز باید نیروهای حافظ امنیت هم در نهایت هوشمندی و انعطاف با معترضان برخورد کنند. در این صورت، اگر دو طرف مدیریت اعتراضات را در دستور کار قرار دهند، هم صدای مردم شنیده خواهد شد و هم خشونت و اقدامات مخل آسایش و آرامش به وقوع نخواهد پیوست.
جواد شرفخانی: هم باید صدای معترضان را شنید و هم از تشدید اعتراضات جلوگیری کرد
جواد شرفخانی به عنوان دیگر تحلیلگر سیاسی، از منظری متفاوت به تحولات چند روز اخیر مینگرد و میگوید: «اعتراضات چند روز گذشته در تمام دنیا سابقه داشته است، اما نقطه تمایر اعتراضات در ایران آنجاست که باید دید تاکنون چه برخوردی با حضور مردم در خیابانها صورت گرفت است؛ چراکه این عامل، پارامتر تعیینکنندهای خواهد بود». به باور این عضو حزب مردمسالاری: «از همان ابتدا میبایست اعتراضات به رسمیت شناخته میشد و در خط خبری و تحلیلی رسانهها نیز آن را واقعبینانه مطرح میکردند؛ نه اینکه با نگاه تقلیلگرایانه سعی در کم نشاندادن جمعیت معترضان داشته باشند و در نهایت پافشاری روی این خط غلط رسانهای، باعث افزایش روزانه معترضان شد که این امر کاملا طبیعی است؛ چون زمانی که معترضان احساس کنند دیده نمیشوند و صدای مطالباتشان شنیده نمیشود، خودبهخود به سمت اقدامات تندتر خواهند رفت».
این استاد دانشگاه در ادامه گفته خود یادآور شد: «یکی دیگر از راههای مقابله با اعتراضات در کشورهای جهان، سرکوب است که در برخی موارد نتیجه گرفتهاند و در برخی موارد هم شرایط بحرانیتر شده است. بااینحال، راهحل سومی به عنوان راهحل بینابین نیز وجود دارد که هم صدای معترضان شنیده میشود و هم سعی میکند با اقدامات کنترلکننده از تشدید اعتراضات جلوگیری کند». با در نظر گرفتن این نکته، شرفخانی باور دارد: «باید راهحل سوم را در پیش گرفت که البته اجرائیشدن آن بستگی به هنر حاکمیت و نظام تصمیمگیری در کشور دارد». به تعبیر این فعال سیاسی اصلاحطلب: «صرف شنیدن صدا و مطالبات معترضان کافی نیست و در تکمیل آن باید اقدامات عملی برای تحقق خواستههای معترضان در دستور کار قرار گیرد تا به رضایت عمومی منجر شود. در این صورت است که جامعه احساس میکند حاکمیت به مطالباتش جامعه عمل پوشانده است».
شرف خانی در راستای تحلیل خود تصریح میکند: «هنوز برای پیمودن این مسیر دیر نیست و میتوان بهفوریت در این مسیر گام برداشت». البته این عضو حزب مردمسالاری هشدار میدهد: «خط برخورد با متعرضان هم که بعد از سال ۸۸ مرتبا تکرار شده باید تغییر یابد؛ چون نمیتوان به صرف اینکه چند نفر در خیابان جمع شدهاند و حتی چند شیشه هم شکسته میشود، فورا به آنها برچسبهای مختلف زد و برخورد امنیتی کرد و در این صورت است که اعتراض به اغتشاش کشیده نمیشود». این مدرس دانشگاه متذکر میشود: «رسانههای وابسته به نهادها و ارگانها و مشخصا صداوسیما هم باید در خبررسانی و تحلیل وقایع دست به تغییر رویه بزنند تا فضایی ایجاد نشود که دیگر افراد جامعه به اغتشاشات بپیوندند». البته این فعال سیاسی، آسیبشناسیای نیز درباره معترضان دارد و تصریح میکند: «مردم نیز باید در نهایت هوشمندی از اغتشاشات فاصله بگیرند. این روزها شاهد هستیم خشونتها و اغتشاشات روی موج اعتراضات مردم سوار شده است. مردم باید اعتراض خود را به روزهای دیگر موکول کنند تا جامعه از بحران و ناامنی فعلی خارج شود. ضمن اینکه در شرایط کنونی، صدای مطالبات مردم میان خشونتها گم میشود».
