"دیدارنیوز" به بررسی افکار امام صادق علیه‌السلام پرداخت؛

آموزه‌های اوشو، کابالا و عرفان حلقه از جمله فرقه‌های انحرافی و نحله‌های نوظهوری هستند که جماعت بسیاری را جذب کرده‌اند؛ در این میان مسلمانان و خصوصا شیعیان به امامانی تأسی کرده‌اند که آموزه‌ها و رهنمودهایشان ریشه در وحی دارد. جان کلام آنکه سیره و کلام معصومین نه تنها مشعر به آخرت است بلکه اتوپیای افلاطونی یا مدینه فاضله فارابی را می‌توان در کلام و روش آن بزرگواران یافت.  

کد خبر: ۲۸۴۸۲
۱۰:۰۸ - ۰۸ تير ۱۳۹۸

نظری بر سیره شیخ الائمه

دیدارنیوز ـ مسلم تهوری: انتخاب الگو و نمونه، رویه جوامع بشری از گذشته تا امروز بوده است. نوع بشر میل به الگوپذیری دارد. در این بین به دفعات مشاهده شده افراد در پی الگو‌هایی رفته‌اند که نه مشکلات دنیای آن‌ها را حل کرده نه برای آخرت آن‌ها ثمری داشته‌اند. آش تا بدانجا شور شده که گروهی به سراغ آموزه‌های نحله‌ها و فرقه‌هایی رفته‌اند که برای سرنوشت جامعه بشری نه تنها ثمری ندارد بلکه خطرآفرین نیز بوده است. آموزه‌های اوشو، کابالا و عرفان حلقه از جمله فرقه‌های انحرافی و نحله‌های نوظهوری هستند که جماعت بسیاری را جذب کرده‌اند؛ در این میان مسلمانان و خصوصا شیعیان به امامانی تأسی کرده‌اند که آموزه‌ها و رهنمودهایشان ریشه در وحی دارد. جان کلام آنکه سیره و کلام معصومین نه تنها مشعر به آخرت است بلکه اتوپیای افلاطونی یا مدینه فاضله فارابی را می‌توان در کلام و روش آن بزرگواران یافت. 
 
بسیاری از روایات منابع شیعی از امام جعفرصادق علیه‌السلام نقل شده است. دوره حیات ایشان مصادف با اواخر حکومت بنی‌امیه و اوائل حکومت بنی‌العباس بود. قدرت بنی‌امیه رو به ضعف و زوال بود و بنی‌العباس نیز در بدو امر درگیری‌های خاص خود را داشتند. فضای ایجاد شده فرصت مناسبی برای امام صادق علیه‌السلام مهیا ساخت و حضرت سعی وافر در ترویج معارف الهی داشت. نه تنها مردم آن عصر از کلام و سیره امام علیه‌السلام بهره‌مند شدند بلکه مردم اعصار دیگر نیز با غور در زندگی و گفتار آن حضرت و سایر معصومان علیهم‌السلام می‌توانند الگویی حیات بخش بیابند. به مناسبت شهادت امام جعفرصادق علیه‌السلام دو نمونه از سیره و روش آن حضرت که مبتلی‌به روزگار فعلی است را مورد بررسی قرار می‌دهیم. 
 
وحدت فرق اسلامی
 
پس از رحلت پیامبر عظیم‌الشأن(ص) و جریان سقیفه، فرقه‌های گوناگونی در دنیای اسلام شکل گرفت و به همین سبب بسیاری در طول تاریخ سعی کردند از این اختلاف بهره گیرند و جامعه اسلامی را به سمت انحطاط سوق دهند. در طی قرون متمادی، مصلحانی از فرق اسلامی سعی در وحدت و همبستگی جامعه اسلامی داشتند. در دوران حاضر بزرگانی همانند امام خمینی، آیت‌الله بروجردی، علامه محمدتقی قمی و شیخ شلتوت و مجید عبدالسلیم از جمله مصلحانی بودند که در راستای وحدت جامعه اسلامی نقش آفرینی کردند.
 
بررسی سیره و کلام امام صادق علیه‌السلام بیانگر اهتمام ویژه ایشان به این مسئله مهم است. روایات مختلفی نقل شده که حضرت با دیگر مسلمانان حشر و نشر داشته است و به همسرش حمیده توصیه می‌کرده است که در مجالس آن‌ها، شرکت کند. امام علیه‌السلام سعی داشتند از این طریق، وحدت و انسجام در بین مسلمانان ایجاد کنند. 
 
امام جعفرصادق علیه‌السلام در برخورد با افراد، ورای اینکه متعلق به چه جریان فکری و یا مذهبی هستند با روی گشاده و آرامش همراه با طمأنینه برخورد می‌کردند. نقل شده یکی از پیروان فرق آن زمان با یکی از شاگردان امام صادق علیه‌السلام مباحثه علمی می‌کند. شاگرد امام صادق علیه‌السلام خیلی تند و شدید برخورد می‌کند. آن فرد می‌گوید ما با جعفر بن محمد استاد تو که برخورد می‌کردیم اینگونه با شدت رفتار نمی‌کرد. او آرام بود، ابتدا سخن ما را می‌شنید و بعد از اینکه سخن ما را می‌شنید به آن پاسخ می‌داد.
 
رویه حضرت، حلقه شاگردانش را به ۴۰۰۰ نفر رسانده بود. در بین این ۴۰۰۰ نفر بعضا افرادی وجود داشتند که از مذاهب و یا حتی ادیان دیگر بودند. ابوحنیفه از جمله شاگردان امام صادق علیه‌السلام بود که در یک جمله معروف اقرار کرده است: «لولا سنتان لهلک نعمان» یعنی اگر دو سال شاگردی امام صادق نبود ابوحنیفه تباه می‌شد. ابوحنیفه همچنین راجع به حضرت گفته: «ما رأیت افقه من جعفربن محمد» دانشمندتر از جعفربن محمد ندیده‌ام.
 
مالک بن انس امام مذهب مالکی از دیگر شاگردان امام صادق علیه‌السلام بوده است. وی کتابی روایی به نام «الموطأ» نوشته و بیش از ۱۷ روایت از امام جعفرصادق علیه‌السلام نقل کرده است.
 
سفیان ثوری، سفیان بن عیینه، یحیی بن سعید انصاری، ابن جریح، قطان و بسیاری دیگر از بزرگان اهل سنت از جمله شاگردان آن حضرت بودند و از ایشان نقل روایت کرده‌اند.
 
اقتصاد اسلامی
 
از گذشته تا کنون متأسفانه بسیاری از تجار صرفا منافع مادی خود را لحاظ می‌کنند و تنها در فکر سود بیشتر هستند. حال این سود به چه نحوی فراهم شود خیلی مد نظرشان نیست. زمانی که کالایی در بازار نایاب شود و یا تقاضا بیش از عرضه باشد جنس‌شان را به چند برابر قیمت واقعی به فروش می‌رسانند و این را نشأت گرفته از هوش و ذکاوت خود می‌دانند و به تنها چیزی که فکر نمی‌کنند فشاری است که بر مردم وارد می‌شود. این رویه قطعا در سیره معصومین علیهم‌السلام جایی ندارد و مردود است. نقل شده است امام صادق علیه‌السلام غلام و خدمتکاری به نام مصادف داشتند. حضرت این آقا را برای تجارت فرستاد و قرار شد ایشان تجارت را به صورت مضاربه‌ای انجام دهند. حضرت حدود هزار درهم یا دینار در اختیار او قرار داد و فرمود که حالا که عیالات ما زیاد شده است شما برو و تجارت کن تا با مشکلات اقتصادی روبرو نشویم.
 
این آقا رفت و معامله‌ای انجام داد و وقتی برگشت دو کیسه زر جلوی حضرت گذاشت. هزار درهم یا دینار پولی بود که حضرت به او داده بود و سود او هم به همان مقدار بود. یعنی صد در صد سود کرده بود و خیلی هم خوشحال بود و با افتخار گفت که این پول شما و این هم سودش هست. حضرت فرمود چطور این سود را به دست آوردی؟ در جواب گفت آن منطقه و شهری که رفتیم گفتند جنس و کالایی که شما آورده‌اید و می‌خواهید معامله کنید نایاب است؛ لذا ما همه در کاروان تجارتی که با هم بودیم اتفاق کردیم تا قیمت جنس را دو برابر بفروشیم و همه با هم قیمت را افزایش داده و دو برابر فروختیم و طبیعتاً سود ما هم دو برابر شد، یعنی به اندازه‌ای که جنس داشتیم همان مقدار سود بردیم. امام صادق علیه‌السلام فرمودند: شما با این کارتان به مسلمانان ضرر زدید، به دیگران آسیب رساندید. سود بردید، اما چرا سودی که از این معامله کردید باید ناعادلانه باشد؟ شما باید یک قیمت مناسبی را در نظر می‌گرفتید، وقتی که جنسی یا کالایی در آنجا کمیاب یا نایاب بوده است به قیمت مناسب عرضه می‌کردید، نه به قیمت زیاد و مضاعف؛ و حضرت با اینکه برای رفع نیازمندی‌هایشان این آقا را به تجارت فرستاده بودند فقط آن سرمایه‌ای که به او دادند برداشتند و گفتند که من به بقیه این پول و سود نیاز ندارم، هر کاری می‌خواهی بکن، چون این پول و سود از طریق ضرر به دیگر مسلمانان به دست آمده است.
 
همچنین نقل شده زمانی طعام یعنی گندم در شهر مدینه کم شد. متأسفانه ما رسم‌مان این است وقتی می‌بینیم کالایی کم شده است دو برابر می‌خریم! خودمان باعث کمبود می‌شویم، اما امام صادق علیه‌السلام به غلام‌شان دستور دادند که بروید و هر مقداری از این اجناس در خانه که معمولاً و به‌صورت عادی در گذشته برای قوت و غذا و خوراک یک‌سال‌شان خریده بودند به بازار برگرداندند!
 
حضرت فرمودند هر چه از این کالا یا گندم ذخیره دارید بفروشید تا کمکی کرده باشیم ولع و نیاز عمومی تا حدودی برطرف شود. بعد هم به هنگام نیاز مانند بقیه مردم کم کم می‌خریم. حالا اگر گران شده باشد گران و اگر ارزان شده باشد ارزان می‌خریم، اما این حرص و ولع را دامن نمی‌زنیم بلکه جلوی آن را می‌گیریم.
 
امامان معصوم مروجان اخلاق حسنه بودند و ابتدا خود عامل بدان‌ها بودند و با گفتار و کردار سعی کردند جامعه را به سوی کمال و رستگاری سوق بدهند. قطعا آموزه‌های آن بزرگواران منحصر به یک زمان خاص نیست و جامعه بشری محتاج دریافت منویات آن بزرگواران در کلیه اعصار هستند. ترویج تفکر و غور و بررسی سیره حضرات معصومین می‌تواند مانعی در برابر نحله‌ها و فرقه‌های انحرافی در روزگار فعلی باشد.
 
ارسال نظرات
نام:
ایمیل:
* نظر:
گفتگو
یادداشت
پربازدیدها
پربحث ترین ها
آخرین اخبار
عکس
بشنوید
فیلم